İstanbul → Samsun

Sapanca Gölü'nün kuzey kıyısına vardık; karşında 45 kilometrekarelik tatlı su yüzeyi açılır, doğu-batı 16 kilometre, kuzey-güney 5 kilometre, en derin nokta 52 metre, su yüzeyi 33 metre rakımda. Bu üç günlük rotada 20 dakikalık kısa bir manzara duraklaması yeterli; Maşukiye'ye iniyoruz öğle için. 2025'te göl seviyesi düştüğünde tabanda geç antik dönem kilise mozaikleri keşfedildi.

Maşukiye'ye girince köyün havasını ilk dakikada anlarsın; Samanlı Dağları'ndan inen su köyün içinden geçer, küçük şelaleler oluşturur, alabalık çiftlikleri dere boyunca dizilidir. Aracı köy meydanına bırak, yamaç patikalarına çık; 5 dakikalık bir yürüyüşle ilk çağlayanı yakalarsın. Yöresel imza alabalık; bana sorarsan dere üstü açık hava masası olan ilk üçten birini seç. Burada 60 dakikalık öğle molası ile rota soluk alır.

Konuralp'e Düzce TEM çıkışından kuzeye 7 kilometrelik bir asfaltla ulaşırız; antik Prusias ad Hypium, Bitinya Krallığı döneminde MÖ 3. yüzyılda kurulmuş, Bitinya Kralı I. Prusias tarafından yeniden adlandırılmış bir Roma yerleşimidir. Hypios çayı kıyısındaki bu kentin bugün ayakta kalan en bilinen kalıntısı Roma tiyatrosu'dur; tahmini MS 2. yüzyıl yapımı, yaklaşık 6.000 izleyici kapasitesiyle. Üst sıradaki taş basamağa otur ve gözlerini bir an kapat — düşün: Roma çağı bir öğleden sonrası. Hemen yanında Konuralp Arkeoloji Müzesi, Bitinya ve Roma dönemi mozaikleri sergiler. Sonra kuzeye dönüp Akçakoca'ya 30 kilometrelik bir Karadeniz sahil yolu açacağız.

Akçakoca'ya vardığında ilk fark edeceğin şey havadır; Karadeniz'in nemli rüzgarı, kıyıdan gelen tuzlu koku, fındıklık yamaçların yeşili. Cenevizli 13. yüzyıl Akçakoca Kalesi'nin kalıntıları sahile yakın bir burunda durur. Akçakoca'nın adı 14. yüzyıl başlarında bölgeyi fetheden Akça Koca Bey'den gelir. Akşamı uzatmak için sahil restoranlarına uzan; mevsiminde hamsi mutlak. Ben her geldiğimde gün batımı için kale burnunu seçerim — antik taşlar batıdan gelen güneşle altın renge döner. 1. gün varış burada tamamlanır.

2. günün ilk yarısı birleşik bir antik kent durağıdır; önce Karadeniz Ereğli'ye uğrayacağız — modern bir Karadeniz endüstri kenti, ama altında antik Heraclea Pontica vardır: MÖ 560 civarında Megaralı kolonistler tarafından kurulmuş Yunan ticaret kenti. Cehennemağzı Mağaraları (Acherusia) Antik Yunan mitolojisinde Hades'in girişlerinden biri sayılırdı; Herkül 12. iş Kerberos mitolojisinin geçtiği yerdir. 45 dakika mağara girişi + liman bandı, sonra 115 kilometre kuzeydoğuya Amasra'ya devam ederiz. Amasra'ya yaklaşırken iki ada denizden yükselir — Boztepe (Büyükada) ve Tavşan Adası, "Karadeniz'in incisi" lakabını kazandıran görsel kompozisyondur. Antik Yunan kayıtlarında "Sesamus" olarak geçen kent, MÖ 4.-3. yüzyılda Pers kraliçesi Amastris adına ithafen "Amastris" olarak yeniden adlandırıldı. Bizans çağı boyunca piskoposluk merkezi, 13.-15. yüzyıllarda Cenevizli ticaret ağının Karadeniz batı kapısıydı; bugün UNESCO Geçici Liste'de "Cenevizli Karadeniz Ticaret Yolları" kapsamında listelenmiştir. Akropol kale, Cenevizli surları, Bizans Aslanı kabartması ve Amasra Müzesi'ni 2 saat 15 dakikada gez. Liman bandında balık öğle yemeği + yöresel Amasra salatası. Sonra 165 kilometre kuzeydoğuya Sinop'a yöneleceğiz.

Sinop'a akşam ışığında varırız; Türkiye'nin en kuzey il merkezi, antik Sinope'nin bugünkü mirasçısı, MÖ 7. yüzyılda Miletli İyon kolonistler tarafından kurulmuş Karadeniz'in en eski Yunan kolonilerinden biri. MÖ 412/404 dolaylarında antik filozof Diogenes burada doğdu; Kinik okulunun kurucusu, fıçıda yaşayan filozof, Büyük İskender'e "Gölge etme, başka ihsan istemem" diyen sözüyle felsefe tarihinin sembolik figürü. Sinop bir yarımadanın üzerinde kuruludur; doğal limanı iki bin altı yüz yıl boyunca aynı işlevi sürdürmüştür. 2. gün konaklamayı burada yapacağız; liman çevresi veya Atatürk Caddesi otelleri pratik. Akşam Sinop Kalesi burcundan Karadeniz manzarası izle, Tarihi Sinop Cezaevi (1887-2000) müze gezisi yarına bırakılabilir, ya da hafif bir akşam turu ile Diogenes Anıtı önünde dur ve filozof anekdotunu hatırla. Yöresel mutfak: mantı, nokul (cevizli ekmek tatlısı). Ertesi sabah 160 kilometre doğuya Bafra Kızılırmak Deltası ve Samsun'a son etap.

Bafra'ya yaklaşırken Kızılırmak Deltası karşına açılır; 1998 yılında Ramsar Sözleşmesi çerçevesinde uluslararası öneme sahip sulak alan olarak kayıt altına alındı. Kızılırmak, Türkiye'nin en uzun nehridir (1.355 km), Sivas Kızıldağ'dan doğar ve burada Karadeniz'e dökülür; deltada göl, sazlık, lagün, geçit ekosistemi iç içe geçer. 300+ kuş türü kayıtlıdır, göçmen ve yerli türler dahil; leylek, flamingo (mevsiminde), balıkçıl, ördek, akbaba dahil çeşitli türler görülebilir. Kuş gözlem terasları delta içinde belirlenmiş noktalarda mevcut, doğa yürüyüş yolları sazlık adalar arasından geçer. Aracı belirlenmiş giriş otoparklarından birine bırak, ahşap iskele patikalarına çık; ben her geldiğimde gün batımına yakın saatlerde gelirim, çünkü kuş aktivitesi alacakaranlık saatlerinde zirve yapar — bir dakika dur ve sazlığın üzerinde dönen kuş sürülerini izle, gözünü ufka çevir, deltanın özel bir doğa kompozisyonu olduğunu anla. 60 dakikalık durakta delta + sahil + kuş gözlem birleşir, sonra 45 kilometre doğuya Samsun'a son etap.

Vardık — Samsun, Türkiye Cumhuriyeti'nin başlangıç şehri, antik Amisos'un mirasçısı, Karadeniz'in en büyük ticaret limanlarından biri. Şehir Karadeniz sahili boyunca uzanan modern bir metropoldür; ama bu kentin altında iki bin yedi yüz yıllık bir tarih yatar — antik Amisos, MÖ 7. yüzyılda Miletli İyon kolonistler tarafından kuruldu, Pontus Krallığı döneminde önemli bir kent oldu, Bizans ve Selçuklu dönemleri sonrası Cenevizli ticaret ağına geçti, 1417 Çelebi Mehmed fetihleriyle Osmanlı'ya katıldı. Ama Samsun'un modern Türkiye tarihi açısından dönüm noktası 19 Mayıs 1919 sabahı saat 07:00 civarında Mustafa Kemal Atatürk'ün Bandırma Vapuru ile Samsun limanına ayak basması'dır; bu olay Türk Kurtuluş Savaşı'nın resmi başlangıç işareti sayılır ve 19 Mayıs Türkiye Cumhuriyeti'nde "Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı" olarak kutlanır. Bandırma Vapuru Müzesi (sahildeki replica gemi) bu olayın anısına yapıldı; Onur Anıtı 1932 yılında Avusturyalı heykeltıraş Heinrich Krippel tarafından yapılan Atatürk'ün at üzerinde tasviridir, Samsun'un en bilinen sembolüdür. Şehirde gezilecek diğer yerler: Atatürk Müzesi, Amisos Tepesi (antik Amisos kalıntıları), Sahil Bandı (Karadeniz boyunca uzanır), Atakum Plajı (yaz aylarında popüler). Yöresel mutfak: Samsun pidesi, mantı, kaymaklı keşkek. Bu rota burada biter; gece konaklama merkez otelleri rahattır, ya da bir sonraki gün Amasya Pontus Kaya Mezarları (130 km güney) veya Ordu Boztepe (165 km doğu) ek uzantılarına devam edebilirsin.