İstanbul → Sinop

Sapanca Gölü'nün kuzey kıyısına vardık; aracını sahil parkı kenarına bırak ve birkaç adım suya yürü — karşında 45 kilometrekarelik tatlı su yüzeyi açılır, doğu-batı 16 kilometre, kuzey-güney 5 kilometre, en derin nokta 52 metre, su yüzeyi 33 metre rakımda. Bu üç günlük rotada 20 dakikalık kısa bir manzara duraklaması yeterli; Maşukiye'ye iniyoruz öğle için. Ben her geldiğimde sabah saatinde gölün üzerindeki sis perdesini izlerim. 2025'te göl seviyesi düştüğünde tabanda geç antik dönem kilise mozaikleri keşfedildi.

Maşukiye'ye girince köyün havasını ilk dakikada anlarsın; Samanlı Dağları'ndan inen su köyün içinden geçer, küçük şelaleler ve havuzlar oluşturur, alabalık çiftlikleri dere boyunca dizilidir. Aracı köy meydanına bırak, yamaç patikalarına çık; 5 dakikalık bir yürüyüşle ilk çağlayanı yakalarsın. Yöresel imza alabalık; bana sorarsan dere üstü açık hava masası olan ilk üçten birini seç. Burada 60 dakikalık öğle molası ile rota soluk alır, sonra Konuralp Roma tiyatrosu'na yöneleceğiz — antik Prusias ad Hypium'un MS 2. yüzyıl mimari mirası 95 kilometre doğuda.

Konuralp'e Düzce TEM çıkışından kuzeye 7 kilometrelik bir asfaltla ulaşırız; antik Prusias ad Hypium, Bitinya Krallığı döneminde MÖ 3. yüzyılda kurulmuş, Bitinya Kralı I. Prusias tarafından yeniden adlandırılmış bir Roma yerleşimidir. Hypios çayı kıyısındaki bu kentin bugün ayakta kalan en bilinen kalıntısı Roma tiyatrosu'dur; tahmini MS 2. yüzyıl yapımı, yaklaşık 6.000 izleyici kapasitesiyle. Aracı tiyatro yanı küçük otoparka bırak; üst sıradaki taş basamağa otur ve gözlerini bir an kapat — düşün: Roma çağı bir öğleden sonrası, yamaca yerleşmiş 6.000 izleyici, sahnede Pyrrhos veya Bakkhalar oynuyor, çalan flütün sesi vadiye dağılıyor. Hemen yanında Konuralp Arkeoloji Müzesi, Bitinya ve Roma dönemi mozaikleri sergiler. Sonra kuzeye dönüp Akçakoca'ya 30 kilometrelik bir Karadeniz sahil yolu açacağız.

Akçakoca'ya vardığında ilk fark edeceğin şey havadır; Karadeniz'in nemli rüzgarı, kıyıdan gelen tuzlu koku, fındıklık yamaçların yeşili. Akçakoca, Düzce iline bağlı bir sahil ilçesi; Cenevizli 13. yüzyıl Akçakoca Kalesi'nin kalıntıları sahile yakın bir burunda durur. Akçakoca'nın adı 14. yüzyıl başlarında bölgeyi fetheden Akça Koca Bey'den gelir. Yöresel ekonomi fındık üretimi üzerine kuruludur. Akşamı uzatmak için sahil restoranlarına uzan; mevsiminde hamsi mutlak. Ben her geldiğimde gün batımı için kale burnunu seçerim — antik taşlar batıdan gelen güneşle altın renge döner. 1. gün varış burada tamamlanır; konaklamayı sahil otellerinden birinde yap.

2. günün ilk yarısı birleşik bir antik kent durağıdır; önce Karadeniz Ereğli'ye uğrayacağız — modern bir Karadeniz endüstri kenti, ama altında antik Heraclea Pontica vardır: MÖ 560 civarında Megaralı kolonistler tarafından kurulmuş Yunan ticaret kenti. Cehennemağzı Mağaraları (yerel adıyla Acherusion / Acherusia) Antik Yunan mitolojisinde Hades'in girişlerinden biri sayılırdı; Herkül'ün on iki işinin sonuncusu olan Cerberus'u (üç başlı yer altı köpeğini) yer altından çıkarma efsanesinin geçtiği yerdir. 45 dakika mağara girişi + liman bandı yeterli, sonra 115 kilometre kuzeydoğuya Amasra'ya devam ederiz. Amasra'ya yaklaşırken iki ada denizden yükselir — Boztepe (Büyükada) ve Tavşan Adası, sahildeki kale dokusuyla birlikte "Karadeniz'in incisi" lakabını kazandıran görsel kompozisyondur. Antik Yunan kayıtlarında "Sesamus" olarak geçen kent, MÖ 4.-3. yüzyılda Pers kraliçesi Amastris adına ithafen "Amastris" olarak yeniden adlandırıldı; bugünkü Türkçe Amasra bu antik addan gelir. Bizans çağı boyunca piskoposluk merkezi, 13.-15. yüzyıllarda Cenevizli ticaret ağının Karadeniz batı kapısıydı; bu Cenevizli geçmişi sayesinde bugün UNESCO Geçici Liste'de "Cenevizli Karadeniz Ticaret Yolları" kapsamında listelenmiş bir aday yerdir. Aracı Boğaz Köprüsü yakınındaki otoparka bırak, akropol kale, Cenevizli surları, Bizans Aslanı kabartması ve Amasra Müzesi'ni 2 saat 15 dakikada gez. Liman bandında balık öğle yemeği + yöresel Amasra salatası rotanın 2. gün öğle imzasıdır. Sonra 130 kilometre kuzeydoğuya İnebolu'ya yöneleceğiz.

İnebolu'ya akşam ışığında varırız; Kastamonu iline bağlı küçük bir Karadeniz sahil ilçesi, küçük limanı, sahil bandı ve dik yamaçlara yerleşmiş kasaba dokusu ile sade ama Cumhuriyet tarihi açısından kritik bir noktadır. 27 Ağustos 1925 günü Mustafa Kemal Atatürk, İnebolu limanından karaya çıktı ve buradan Kastamonu'ya giderken Şapka Devrimi'ni ilan etti; fes-sarık yerine şapka kullanımının yaygınlaşması bu yolculukla başladı. İnebolu bu olayın başlangıç noktası olarak Cumhuriyet tarih atlasında işaretlenmiştir; sahilde Atatürk Anıtı ve küçük bir Cumhuriyet Müzesi vardır. Şehrin yöresel mutfağı Karadeniz balıkları üzerine kuruludur — mevsiminde hamsi, mezgit, palamut sahil tezgahlarında taze. Akşam yemeğini sahil bandında tamamla, 2. gün konaklama burada — küçük bir kasabanın huzuru, denizin tam üstünde otelden uyanmak için ideal. Ben her geldiğimde sabah erken kalkıp sahil bandında bir yürüyüş yaparım, Atatürk'ün karaya çıktığı limanın taşlarına bir an dokunurum — bu noktanın altında Cumhuriyet'in görüntüsel modernleşme hareketi'nin başlangıç anı yatar. Sinop'a 165 kilometre kuzey, son etap.

Vardık — Sinop, Türkiye'nin en kuzey il merkezi, Karadeniz batı havzasının liman taç kenti, antik Sinope'nin bugünkü mirasçısı. Şehir bir yarımadanın üzerinde kurulmuştur; doğal limanı iki bin altı yüz yıl boyunca aynı işlevi sürdürmüştür. MÖ 7. yüzyılda Miletli İyon kolonistler tarafından kurulmuş antik Sinope, Karadeniz'in en eski ve en önemli Yunan kolonilerinden biriydi; kentin adı "Sinopia" denilen kırmızı toprak boyaya kaynak oldu, Roma ve Bizans dönemlerinde de bu adla anılmaya devam etti. Sinop'un felsefe tarihi açısından asıl önemi MÖ 412/404 dolaylarında antik Yunan filozofu Diogenes'in doğum yeri olmasıdır; "Kinik okulu" (Cynicism) kurucusu, fıçı içinde yaşayan, Büyük İskender'e "Gölge etme, başka ihsan istemem" diyen bu filozof Sinopelidir. Şehirde gezilecek başlıca yapılar: Sinop Kalesi (antik temellerden Bizans-Selçuklu-Osmanlı katmanları), Tarihi Sinop Cezaevi (1887-2000 arası kullanılan Osmanlı dönemi cezaevi, bugün müze), Alaaddin Camii (1267 Selçuklu), Pervane Medresesi (13. yüzyıl Selçuklu), Diogenes Anıtı ve Sinop Arkeoloji Müzesi. Yöresel mutfak Karadeniz balıkları üzerine kuruludur; mantı, nokul (cevizli ekmek tatlısı) yöresel imzalardır. Ben her geldiğimde kale burcuna çıkar ve uzaklarda Karadeniz'i seyrederim — MÖ 7. yüzyılda Miletli denizciler bu burunda gemilerini bağlamış, Diogenes bu sokaklarda büyümüş, Strabon bu kenti antik kaynaklarda anlatmış olmalı; her taşın altında bir hikaye var. Bu rota burada biter; gece konaklama merkez otelleri rahattır, ya da bir sonraki gün Hamsilos Tabiat Parkı (12 km kuzey, fjord benzeri koy) veya Boyabat Kalesi (65 km güney) ek uzantılarına devam edebilirsin.