Konya → Antalya

Beyşehir'e girince göl birden önüne çıkıyor — mavi-gri su, gökyüzüne karışmış gibi. Bu 650 km²'lik gölün kıyısında küçük bir kare bekleniyor seni: Eşrefoğlu Camii. 1297-1299 yılları arasında, Eşrefoğulları beyliğinin hâkimiyetindeki Beyşehir'de inşa edildi. İçeriye girince şaşırıyorsun: çatıyı taşıyan 67 ardıç ahşap sütun, gövdelerini hafifçe soluk alır gibi tutar; ışık pencereleri ormanın filtresinden geçen güneş gibi incelerek giriyor. Selçuklu taş mescitlerini gördükten sonra bu ahşap ormanı sana bambaşka bir dil konuşuyor. UNESCO 2023 tesciliyle Kastamonu'daki Mahmut Bey Camii, Afyon Ulu Camii ve Ankara Arslanhane ile birlikte "Ortaçağ Anadolu'sunun Ahşap Direkli Camileri" listesine girdi. Caminin hemen önünde göl kıyısında bir mola; tekne turları ve kafe var. Ben her geçtiğimde öğle yemeğini burada yerim — taze balık, göl manzarası.

Seydişehir bir geçiş kasabası ama dikkatini çekecek birkaç detay var. Ovadan Toros yamaçlarına geçişin olduğu bu eşikte havanın değişimini hissedersin — daha serin, biraz daha kokusu olan bir esinti. Şehrin kuzeyinde dev baca siluetleri görünür: ETİ Alüminyum Tesisleri, 1969'da kurulan ve Türkiye'nin ilk entegre alüminyum üretimini başlatan fabrika. O dönemde bu dağlık kasabada sanayi kurmak cesurca bir karardı; bugün hâlâ çalışıyor. Suğla Gölü şehre 5 km uzaklıkta; kuşlara ve balıkçılara yönelik naif bir doğa alanı. Gidiyorsan git, gitmiyorsan mola ver ve devam et; Akseki daha heyecan verici.

Akseki'ye varırken yol Toros'un en derin kesimlerinden birini açar önünde: sedir ve kestane ormanları, derin vadiler ve kayalık yamaçlar. 900 metrenin üzerinde bir yayla şehri; yazın Antalya'dan kaçan yerli tatilcilerin de sığınağı, kışın kar altında kalan bir sükûnet köşesi. Geleneksel evlerin ahşap işçiliği burada da Akseki yöresine özgü bir dil konuşuyor — taşla ahşabın birlikte kullanıldığı o köşelerde zanaatın sürdüğünü hissediyorsun. Akseki peynirleri ve kestanesi ünlü; kasaba pazarında bir tur at. Eğer 1. gün Beyşehir'den devam ettiysen gece burada kal — Toros sabahı bambaşka.

Köprülü Kanyon'a girerken ağaçların arasından turkuaz Köprüçay açılıyor. Bu su, antik dönemde Eurymedon'du — Pisidialıların kıyısında inşa ettiği kentlerin yaşam damarı. İki Roma köprüsü hâlâ dimdik duruyor; taşlar birbirine kenetlenmiş, aralarında çimento yok. 1.900 yıldır su altında yıkanmış taşlar kimseye hesap sormadan ayakta. Rafting turu 1.5-3 saat sürebilir; düzey 1-2 çoğu aile için uygun. Büyük heyecan istemiyorsan Roma köprüsü üstünde bir fotoğraf zaten bir hayat memat meselesi gibi geliyor insana — suyun mavisi, ormanın yeşili ve taşın gri keskinliği yan yana. Selge antik kenti buradan 45 km kuzey yönünde — ayrı bir güzergah ister ama bu rotada zamanın yoksa geçmek zorunda değilsin.

Aspendos tiyatrosuna girerken şunu söylüyorum: bu yapıyı kim yapmışsa aferin. MS 155-162 yılları arasında, Hadrian soyunun gölgesinde mimar Zeno tarafından tasarlanan bu tiyatro, yaklaşık 15.000 kişilik kapasitesiyle ve hiç çökmeden ayakta durmasıyla Türkiye'nin antik mirasının en iyi örneklerinden biri. İçeri girince sahne binasının (scaenae frons) iki katlı sütunlu cephesi seni karşılıyor; seyirci basamaklarına çık, otur ve düşün: 1.900 yıl önce bu koltuklarda Pisidialılar, Romalılar ve Anadolulular oturdu. Bugün 1994'ten beri her yıl Aspendos Uluslararası Opera ve Bale Festivali bu aynı sahnede devam ediyor — antik akustiği modern sese hâlâ ev sahipliği yapıyor. Tiyatronun yanındaki nympheum (çeşme anıtı) ve agora kalıntıları kısa yürüyüşle görülebilir.

Antalya'ya girince şehrin trafiğinden önce Kaleiçi'ne yönlen; büyük bulvarlar tarihi dokuya kapı açmıyor ama Hadrian Kapısı tabelası seni doğruya götürür. Hadrian Kapısı (MS 130), imparator Hadrianus'un şehri ziyareti şerefine inşa edildi — mermer kemerler hâlâ dimdik. Kapıdan geçince Kaleiçi'nin dar taş sokakları ve Roma limanının maviliği seni iki zaman arasında bırakır. Yivli Minare (1230, Sultan I. Alaaddin Keykubad) Selçuklu'nun bu şehre attığı mühür; tuğladan örülü ince gövdesi akşam pembesinde en güzeldir. Antalya Arkeoloji Müzesi'nde Aspendos, Perge ve Side'den toplanan Helenistik-Roma heykelleri dünyaca ünlü koleksiyonlar oluşturuyor; eğer müzeye zaman kalırsa en azından tanrı salonunu gör. Akşam yemeği için Kaleiçi'nin liman kenarında masa tut; Akdeniz'in bu köşesinde kalabalık ama güzel.