Aksaray
Gezi Rehberi
Kapadokya'nın batı kapısı: 14 km uzunluğunda Ihlara Kanyonu, Anadolu'nun en büyük Selçuklu kervansarayı Sultan Han, dünyanın en eski Neolitik yerleşimlerinden Aşıklı Höyük ve 3.268 metrelik sönmüş volkan Hasan Dağı — İç Anadolu'nun en katmanlı ili.
Aksaray, Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesi'nin güneyinde, Kapadokya'nın batı kapısında kurulmuş 7.626 km²'lik geniş bir ildir. 444 bin nüfusu ile orta ölçekli ama coğrafi çeşitliliği şaşırtıcıdır: kuzeyde Türkiye'nin ikinci büyük gölü Tuz Gölü, güneyde 3.268 metrelik sönmüş volkan Hasan Dağı, doğuda Kapadokya'nın peri bacalarına açılan Ihlara Vadisi, batıda Anadolu Selçuklu kervansaraylarının en büyüğü Sultan Han — hepsi tek bir il sınırı içinde. Şehir merkezi 985 metre rakımda, Hasan Dağı'nın eteğine kurulmuştur.
Aksaray'ın tarihi katmanları çok eskiye uzanır. MÖ 9. binyıldan MÖ 7.500'e kadar yerleşim görmüş Aşıklı Höyük —Kızılkaya köyünde— avcı-toplayıcılıktan yerleşik tarıma geçişin Anadolu'daki en önemli örneklerinden biri. Bilinen en eski cerrahi müdahalelerden biri (kafatasında trepanasyon) ve erken bakır işçiliği burada bulundu; Çatalhöyük'ten daha eskidir. 2012'de UNESCO Geçici Liste'sine alındı. Tunç Çağı'nda Acemhöyük —Yeşilova köyü yakınında— Asur ticaret kolonileri çağının (Karum) ana merkezlerinden biriydi: Kanesh (Kültepe) ile çağdaş, Asur tüccarlarının kayıtlı olduğu çiviyazılı tabletler burada bulundu.
Roma çağında Aksaray, antik adıyla Archelais —Roma imparatoru Tiberius döneminde Galatya kralı II. Archelaus onuruna— önemli bir Anadolu yerleşimiydi. Bizans dönemi Hristiyan keşişliğin Anadolu'daki kalbiydi: Kapadokya peri bacalarına oyulmuş kaya kiliseleri, manastırlar ve yeraltı şehirleri bu dönemde inşa edildi. Ihlara Vadisi'nde 26'dan fazla Bizans kaya kilisesi —Ağaçaltı, Pürenli Seki, Kokar, Yılanlı, Sümbüllü gibi adlarla anılan— 4.-12. yüzyıl freskleriyle bezelidir. Selime Katedrali, vadinin kuzey ucunda, kayaya oyulmuş Bizans manastır kompleksi; Star Wars'a ilham olduğu söylenir (resmi olmayan iddia, ama mimarisi gerçekten çarpıcı).
Selçuklu dönemi Aksaray'ı tarih sahnesine çıkardı. 1229'da Sultan I. Alaeddin Keykubad döneminde Mimar Şamlı Muhammed bin Havlan tarafından inşa edilen Sultan Han Kervansarayı —Sultanhanı ilçesinde, Aksaray-Konya yolu üzerinde— Anadolu'nun en büyük Selçuklu kervansarayıdır (4.866 m²). Yazlık ve kışlık iki ayrı bölümü, geometrik desenli süslü taç kapısı, mescidi ile Anadolu Selçuklu kervansaray mimarisinin başyapıt örneğidir. 2014'te UNESCO Geçici Liste'sine alındı (Anadolu Selçuklu Kervansarayları başvurusu). 1239'da yapılan Ağzıkarahan Aksaray-Nevşehir karayolu üzerinde, daha küçük ama daha sade ve fotojenik kervansaraydır.
14. yüzyılda Karamanoğulları Beyliği Aksaray'ı kontrol etti; bu dönemin en bilinen yapısı Zinciriye Medresesi (1336), bugün Aksaray Etnografya Müzesi olarak hizmet veriyor. Şehir merkezindeki Kızıl Minareli Cami'nin (Ulu Cami) eğik minaresi —yapının zemininin yumuşak olması ve depremlerin etkisiyle 27 derecelik eğim almış— "Türkiye'nin Pisa Kulesi" olarak anılır; 13. yüzyıl Selçuklu eseri.
Cumhuriyet döneminde Aksaray uzun süre Niğde'ye bağlı bir ilçe olarak kaldı. 1989'da yeniden il statüsü kazandı — Türkiye'nin Cumhuriyet sonrası eklenen 67. ili oldu. Bugün ekonomisi tarım (özellikle patates, buğday, hayvancılık), Tuz Gölü tuz üretimi ve son yıllarda turizm üzerine kuruludur. Sultanhanı, Ihlara, Güzelyurt Kapadokya turizm rotalarının resmi parçaları.
Yöresel mutfak İç Anadolu'nun klasik unsurlarını barındırır. Aksaray Köftesi —yöresel köfte türü, kıyma ve bulgurun farklı oranlarda yoğrulmasıyla yapılır— en bilinenidir. Çömlek Kebabı —kuzu eti ve sebzelerin toprak çömlekte saatlerce pişirilmesi— düğün ve özel günlerin klasiğidir. Bamya Çorbası kurutulmuş bamya ile yapılan kış çorbası; Hasan Dağı pekmezi üzüm pekmezinin yöresel versiyonudur. Köpük Helva Aksaray'ın imza tatlısıdır.
Sonuç olarak Aksaray'a gelen gezgin, üç farklı yolculuğu birleştirir: bir Neolitik-Bizans-Selçuklu antik kuşağı (Aşıklı, Acemhöyük, Ihlara, Sultan Han), bir doğa kaçışı (Hasan Dağı, Tuz Gölü, Ihlara kanyonu yürüyüşü), ve bir Kapadokya alternatif rotası (Güzelyurt, Selime, Ağzıkarahan). Bu üçünü iki tam günde dolaşmak mümkündür; üç gün ayrılırsa Hasan Dağı tabanına ve Tuz Gölü çevresine uzanan keşif eklenir. Aksaray, Nevşehir merkezindeki turist kalabalığından kaçanların Kapadokya'yı sade ve daha derin yaşadıkları yerdir.
— Aksaray editör notlarından, son ziyarette derlenmiştir.
İmza Ürünler
Aksaray Üzerinden Geçen Çağlar
MÖ 9000 - MÖ 7500
Aşıklı Höyük: Tarımın Şafağı
Neolitik
Kızılkaya köyündeki Aşıklı Höyük, avcı-toplayıcılıktan yerleşik tarıma geçişin Anadolu'daki en önemli örneklerinden. Bilinen en eski cerrahi müdahalelerden biri (kafatasında trepanasyon) ve erken bakır işçiliği burada bulundu; Çatalhöyük'ten daha eski. Tek odalı, dikdörtgen, çatıdan girişli mimarisi dünya arkeoloji literatüründe ayrı bir başlık. 2012'de UNESCO Geçici Liste'sine alındı.
MÖ 2000 - MÖ 1750
Acemhöyük ve Asur Tüccarları
Tunç Çağı (Asur Karum)
Yeşilova köyü yakınındaki Acemhöyük, Asur ticaret kolonileri çağının (Karum dönemi) ana merkezlerindendi. Kanesh (Kültepe) ile çağdaş, Asur tüccarlarının kayıtlı olduğu çiviyazılı tabletler burada bulundu. Sarıkaya Sarayı ve Hatipler Sarayı kazılarında 18. yüzyıl MÖ tarihli buluntular; fil dişi minyatür heykelcikleri ve obsidiyen aletler Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenir.
MÖ 25 - MS 1071
Archelais ve Kaya Kiliseleri Çağı
Roma & Bizans
Roma imparatoru Tiberius döneminde Galatya Kralı II. Archelaus onuruna kente Archelais adı verildi. Bizans çağı Aksaray'ın en parlak dönemiydi: Kapadokya keşişliğinin batı kanadı burada gelişti. Ihlara Vadisi'nde 26+ Bizans kaya kilisesi —Ağaçaltı, Pürenli Seki, Kokar, Yılanlı, Sümbüllü— 4.-12. yüzyıl freskleriyle bezelidir. Selime Katedrali kayaya oyulmuş Bizans manastır kompleksi olarak vadinin kuzey ucunda yükselir.
1071 - 1300
Sultan Han ve Anadolu'nun Kervansarayları
Selçuklu
1071 Malazgirt sonrası Aksaray Türk Selçuklu yönetimine geçti; Sultan I. Alaeddin Keykubad döneminde önemli yapılarla donatıldı. 1229'da inşa edilen Sultan Han Kervansarayı —Mimar Şamlı Muhammed bin Havlan eseri— 4.866 m² ile Anadolu'nun en büyük Selçuklu kervansarayıdır; UNESCO Geçici Liste'de. 1239'daki Ağzıkarahan ve Eğri Minare (1216-1221) —27 derecelik eğimiyle "Türkiye'nin Pisa Kulesi"— bu dönemin diğer eserleridir.
1300 - 1923
Zinciriye Medresesi ve Sancak Yönetimi
Karamanoğulları & Osmanlı
14. yüzyılda Karamanoğulları Beyliği Aksaray'ı kontrol etti; bu dönemin en bilinen yapısı Zinciriye Medresesi (1336), bugün Aksaray Etnografya Müzesi. 1470'lerde Fatih Sultan Mehmed döneminde Osmanlı'ya katıldı; sonraki yüzyıllar boyunca Niğde Sancağı'nın bir kazası olarak yönetildi*. Cumhuriyet döneminde de uzun süre Niğde'ye bağlı kaldı*.
1923 - bugün
1989: İl Statüsü ve Modern Aksaray
Cumhuriyet
1989'da yeniden il statüsü kazandı — Türkiye'nin Cumhuriyet sonrası eklenen 67. ili oldu. Bu yeniden yapılanma 1936-1989 arası 53 yıllık ilçe statüsüne son verdi. Tarımsal ekonomi (patates, buğday, hayvancılık), Tuz Gölü tuz üretimi (Türkiye'nin tuz ihtiyacının yarıdan fazlası), ve son 20 yılda Kapadokya alternatif turizmi ana sektörler. 2009'da Sultanhanı, 2018'de Güzelyurt ayrı ilçe yapıldı.
Coğrafi Mihenkler
Hasan Dağı
3.268 metre yüksekliğindeki sönmüş stratovolkan; Aksaray'ın silüetini tanımlar. Çatalhöyük duvar resminde tasvir edildiği iddia edilen volkan budur — dünyanın bilinen en eski manzara resmi (MÖ 6.600) olabilir. Tırmanış için bahar-yaz uygun; Helvadere köyünden başlanır. İleri seviye dağcılar için orta zorluk seviyesinde.
En iyi zaman · Mayıs - Eylül
Ihlara Vadisi
14 km uzunluğunda kanyon vadi. Güzelyurt ilçesinden Selime köyüne uzanır. Vadi içinde 26'yı aşkın Bizans dönemi kaya kilisesi; en bilinenleri Ağaçaltı, Pürenli Seki, Kokar, Yılanlı, Sümbüllü. Vadinin başlangıç noktasında uzun bir merdivenle inilir. Bütün gün yürüyüş için ayır; Melendiz Çayı vadiyi boylu boyunca takip eder.
En iyi zaman · Mayıs - Ekim
Tuz Gölü
Türkiye'nin ikinci en büyük gölü, dünyanın ikinci en tuzlu gölü. 1.500 km² alana yayılır; yazın su çekildiğinde geniş tuz düzlüğü oluşur, üzerinde yürünebilir. Türkiye'nin tuz ihtiyacının yarıdan fazlası buradan karşılanır. Aksaray, Konya ve Ankara illerinin sınırında; ilkbaharda flamingo göç durağı.
En iyi zaman · İlkbahar - Yaz
Melendiz Çayı Vadisi
Hasan Dağı eteğinden doğup Ihlara Vadisi'ni boylu boyunca geçen çay. Vadinin yeşil dokusunu yaratan kaynak; kanyon yürüyüşü boyunca eşlik eder. Kıyısında çay bahçeleri ve mola noktaları.
En iyi zaman · Mayıs - Ekim
Mamasın Barajı
Aksaray'ın güneyinde, Hasan Dağı eteğinde 1962'de tamamlanmış baraj gölü. Sulama ve elektrik üretimi; göl kıyısı piknik ve sportif balıkçılık için ziyaret edilir.
En iyi zaman · Bahar - Sonbahar
Aksaray'den
geçen 7 rota
Bu şehirden başlayan ya da buraya uğrayan kürate yol rehberlerimiz. Dakika dakika nerede durulur, ne yenir, ne görülür — Tatilpanosu.net editör ekibi yazdı, biz de fiilen sürdük.
Tüm Yollar
Nereler Gezilir?
Ihlara Vadisi
14 km uzunluğunda kanyon vadi. Güzelyurt ilçesinden Selime köyüne uzanır. Vadi içinde 26'yı aşkın Bizans dönemi kaya kilisesi; en bilinenleri Ağaçaltı, Pürenli Seki, Kokar, Yılanlı, Sümbüllü. Vadinin başlangıç noktasında uzun bir merdivenle inilir. Yürüyüş için bütün gün ayır.
Sultan Han Kervansarayı
Anadolu'nun en büyük Selçuklu kervansarayı (4.866 m²). 1229'da Sultan I. Alaeddin Keykubad döneminde Mimar Şamlı Muhammed bin Havlan tarafından inşa edildi. Yazlık ve kışlık iki ayrı bölümü vardır; geometrik desenli süslü taç kapısı ile dikkat çeker. Sultanhanı ilçesinde, Aksaray-Konya yolu üzerinde. 2014'te UNESCO Geçici Liste'sine alındı.
Aşıklı Höyük (UNESCO Tentative)
Kızılkaya köyünde, MÖ 9. binyıldan MÖ 7500'e kadar yerleşim görmüş Neolitik dönem höyüğü. Avcı-toplayıcılıktan yerleşik tarıma geçişin Anadolu'daki en önemli kanıtlarından. Bilinen en eski cerrahi müdahalelerden biri (kafatasında trepanasyon) ve erken bakır işçiliği burada bulundu. Çatalhöyük'ten daha eski. 2012'de UNESCO Geçici Liste'sine alındı.
Selime Katedrali
Ihlara Vadisi'nin kuzey ucundaki Selime köyünde, kayaya oyulmuş Bizans dönemi manastır kompleksi. Üç sahanlı yapısı, iki sıra sütunla bölünmüş; Star Wars'a ilham olduğu söylenir (resmi olmayan iddia, ama mimarisi gerçekten çarpıcı). Kültür ve Turizm Bakanlığı yönetiminde, ücretli ziyaret.
Güzelyurt (Gelveri)
Eski adıyla Gelveri, 1924 mübadelesine kadar Rum nüfusun yoğun olduğu kasaba. Taş evler, kaya kiliseleri (Yüksek Kilise, Manastır Vadisi), Sivişli Kilise. Ihlara Vadisi'ne giriş kapısı konumunda; Aksaray'dan günübirlik gezi için ideal.
Hasan Dağı
3.268 metre yüksekliğinde sönmüş stratovolkan; Aksaray'ın siluetini tanımlar. Çatalhöyük duvar resminde tasvir edildiği iddia edilen (dünyanın bilinen en eski manzara resmi olabilir, MÖ 6.600) volkan budur. Tırmanış için bahar-yaz uygun; Helvadere köyünden başlanır. İleri seviye dağcılar için.
Ağzıkarahan Kervansarayı
Aksaray-Nevşehir karayolu üzerinde, 1231-1239 arasında inşa edilmiş Selçuklu kervansarayı. Sultan Han'a göre daha küçük ama daha sade ve fotojenik. Ağzıkarahan köyünde; tek bir 30-45 dakikalık ziyarette gezilir.
Acemhöyük
Yeşilova köyünde, Asur ticaret kolonileri çağının (Karum, MÖ 2000-1750) ana merkezlerinden. Kanesh (Kültepe) ile çağdaş; Asur tüccarlarının kayıtlı olduğu çiviyazılı tabletler burada bulundu. Sarıkaya Sarayı ve Hatipler Sarayı kazıları, fil dişi minyatür heykelcikleri ve obsidiyen aletler ortaya çıkardı.
Zinciriye Medresesi (Aksaray Müzesi)
Aksaray merkezinde, 1336'da Karamanoğulları döneminde yapılan medrese. Bugün Aksaray Etnografya Müzesi olarak hizmet veriyor. İçinde yöresel kıyafetler, el dokuma halıları, Selçuklu seramikleri sergilenir. Yarım saatlik ziyarette gezilir.
Eğri Minare (Kızıl Minareli Cami)
Aksaray merkezindeki Kızıl Minareli Cami'nin (Ulu Cami) eğik minaresi — yapının zemininin yumuşak olması ve depremlerin etkisiyle 27 derecelik eğim almış. "Türkiye'nin Pisa Kulesi" olarak anılır. 13. yüzyıl Selçuklu eseri (1216-1221).
Tuz Gölü Seyir Terası
Türkiye'nin ikinci en büyük gölü, dünyanın ikinci en tuzlu gölü. 1.500 km² alan; yazın su çekildiğinde tuz düzlüğü oluşur, üzerinde yürünebilir. İlkbaharda flamingo göç durağı. Aksaray-Şereflikoçhisar yolu üzerinde seyir terası ve mola noktası vardır.
Manazan Mağaraları
Aksaray-Karaman sınırına yakın, Bizans dönemi yeraltı yerleşim mağaraları. Çok katlı tüf kaya yapısının içine oyulmuş yaşam alanları, kiliseler ve depo odaları. Az ziyaretçili ama Kapadokya yeraltı şehirlerinin küçük bir kuzey örneği.
Aksaray'in İlçe ve Kasabaları
Aksaray Merkez
273.000İl merkezi, Hasan Dağı'nın eteğinde, Melendiz Çayı kıyısında. Eğri Minare (Ulu Cami), Zinciriye Medresesi (Etnografya Müzesi), Aksaray Müzesi tek bir yürüyüşle gezilebilir. Şehrin sade ve mütevazı yapısı, çevredeki büyük tarihi eserlerin (Sultan Han, Ihlara, Aşıklı) kapısı.
- Eğri Minare
- Zinciriye Medresesi
- Aksaray Müzesi
- Şehir merkezi pazarı
Sultanhanı
9.0002009'da ilçe statüsü kazanan, Sultan Han Kervansarayı'nın isim verdiği yerleşim. Anadolu'nun en büyük Selçuklu kervansarayı (4.866 m²) bu ilçenin merkezindedir. UNESCO Geçici Liste'de; küçük ama tarihsel öneme sahip ilçe.
- Sultan Han Kervansarayı
- UNESCO Tentative alanı
Güzelyurt
12.5002018'de ilçe statüsü kazanan, eski adıyla Gelveri. Ihlara Vadisi'nin başlangıç kapısı; mübadeleye kadar Rum nüfusun yoğun olduğu kasaba. Taş evleri, Bizans kaya kiliseleri (Yüksek Kilise, Manastır Vadisi, Sivişli Kilise) ve yöresel atmosfer ile Kapadokya alternatifinin sade bir örneği.
- Ihlara Vadisi başlangıcı
- Yüksek Kilise
- Eski Rum mahallesi
Eskil
26.000Aksaray'ın kuzeybatısında, Tuz Gölü'nün güney kıyısında. Tuz üretimi ve tarımsal ekonomi; Türkiye'nin tuz havzasının kalbi. Az ziyaretli; ama göl kıyısı doğa peyzajı zengin.
- Tuz Gölü güney kıyısı
- Tuz üretim sahaları
Ortaköy
25.000Aksaray'ın kuzeyinde, Ankara sınırına yakın. Tarımsal ekonomi; Türkiye'nin patates üretiminde önemli noktalarından. Tuz Gölü'nün doğu kıyısına bağlanır.
- Patates tarımı
- Tarım ekonomisi
Gülağaç
21.000Aksaray'ın kuzeydoğusunda, Nevşehir sınırına yakın. Tarımsal ova ve küçük yerleşim. Kapadokya turist rotasının kuzey-batı kanadı.
- Tarımsal ova
- Kapadokya geçidi
Sarıyahşi
4.500Aksaray'ın kuzeyinde, Tuz Gölü kıyısında küçük ilçe. Hayvancılık ve tuz üretimi. Az nüfuslu, sade köy hayatı.
- Tuz Gölü doğu kıyısı
Ağaçören
7.500Aksaray'ın kuzeybatı uzanımında, tarımsal ova ilçesi. Tuz Gölü ve Ankara koridoruna geçit.
- Tarımsal ova
Aksaray'de Ne Yenir?
Aksaray Köftesi
Ana yemek · Aksaray merkez
Yöresel köfte türü: kıyma ve bulgurun farklı oranlarda yoğrulmasıyla yapılır; soğan, sarımsak, baharat (kimyon, karabiber) eklenir. Yağda kızartılır veya közde pişirilir. İç Anadolu'nun klasik ev sofrası; yöresel köfte salonlarında lavaş, salata, közlenmiş biber ile servis edilir.
Çömlek Kebabı
Ana yemek · Kapadokya geneli
Kuzu eti ve sebzelerin (patlıcan, biber, domates, sarımsak) toprak çömlekte saatlerce pişirilmesi. Düğün ve özel günlerin klasiği. Kapadokya bölgesinin yöresel imza yemeği; Aksaray ve Nevşehir'de ortaktır.
Tandır Kebabı
Ana yemek · İç Anadolu geneli
Kuzu kuşbaşı ve kemikli parçaların ahşap tandırda yavaş pişirilmesi. Et iliklerine kadar yumuşar; iyi tandırcılar 4-6 saat ateşte tutar. Köy hayatının değişmez yemek geleneği; Aksaray bunun sürdüğü yerlerden.
Bamya Çorbası
Çorba · Aksaray ev mutfağı
Kurutulmuş bamya ile yapılan kış çorbası. Bamya ipliklere geçirilip güneşte kurutulur, kışın suya konulup pişirilir; yoğurt, sarımsak ve nohut ile zenginleştirilir. Yöresel kış mutfağının değişmezi.
Düğün Çorbası
Çorba · İç Anadolu geneli
Yoğurt, et, nohut, bulgur ve un ile yapılan ağır kış çorbası. Düğün ve özel günlerde paylaşılan ortak yemek; üzerine kızartılmış tereyağı ve kırmızı pul biber. İç Anadolu'nun klasik düğün simgesi.
Hasan Dağı Pekmezi
Tatlı · Hasan Dağı eteği köyleri
Hasan Dağı eteklerindeki köy bağlarından elde edilen üzüm pekmezi. Yörsel bağ yapısı, yüksek rakımdan dolayı şeker konsantrasyonu yüksek. Cevizli ekmek ile sabah kahvaltısı; geleneksel kış erzakı.
Köpük Helva
Tatlı · Aksaray
Aksaray'ın imza tatlısı: un, şeker, su ve tereyağının özel teknikle çırpılmasıyla yapılan kabarcıklı, hafif yapı. Yöresel düğün ve bayram tatlısı; Aksaray dışına pek çıkmaz.
Aksaray Patatesi
Meze · Aksaray ovası
Aksaray ve Ortaköy bölgesinde yetişen yöresel patates türleri. Türkiye'nin patates üretiminde önemli pay; kalın kabuk, sarı et yapısı, fırın ve kızartma için ideal. Yöresel pazarlarda taze bulunur.
Yöresel lezzetleri tadabileceğin spesifik mekanları bu sayfada listelemiyoruz — yerel tercihler değişkendir, gerçek deneyim için bölge esnafına sormak en iyisi.
Hangi Ay Ne Yapılır?
Aksaray karasal İç Anadolu iklimine sahiptir. Yazları sıcak ve kuru (28-35°C), kışları soğuk ve karlı (-10°C'ye düşebilir). İlkbahar ve sonbahar gezi için idealdir; Ihlara Vadisi yürüyüşü için mayıs-haziran ve eylül-ekim ayları önerilir. Tuz Gölü'nün iklim üzerinde yumuşatıcı etkisi vardır.
Ocak
-5 / +4°C, karlıKarlı kış. Şehir merkezi gezisi mümkün; Hasan Dağı tırmanışı ve Ihlara yürüyüşü kar nedeniyle kapanır.
Şubat
-4 / +6°C, soğukHâlâ kış. Aksaray Müzesi (Zinciriye Medresesi) ve iç mekan ziyaretler ön planda.
Mart
0 / +12°C, ısınırBahar başlar. Kar erir, Ihlara Vadisi kademeli açılır. Tuz Gölü'nde flamingo göç hareketleri başlar.
Nisan
5 / +18°C, idealİlkbaharın altın ayı — Ihlara Vadisi yeşil, Hasan Dağı eteklerinde çiçekler. Kervansaraylar ve müzeler için ışık ideal.
Mayıs
10 / +23°C, mükemmelAksaray'ın en iyi ayı. Ihlara yürüyüşü, Sultan Han, Aşıklı Höyük, Hasan Dağı tırmanışı — hepsi ideal.
Haziran
14 / +28°C, ısınırYaz başlangıcı. Hasan Dağı tırmanış sezonu pik dönem; sabah erken çıkış.
Temmuz
17 / +31°C, sıcakYaz sıcağı; Ihlara vadisi serin (kanyon gölgesi), şehir merkezi sıcak. Kapadokya turist akını.
Ağustos
17 / +32°C, sıcakEn sıcak ay. Tuz Gölü tuz düzlüğü üzerinde yürünebilir; ışık ve yansıma fotojenik.
Eylül
12 / +27°C, hafiflerSonbahar başlangıcı. Aksaray Mutfak Festivali genelde eylül-ekim.
Ekim
7 / +20°C, idealSonbaharın altın saati. Ihlara Vadisi sarı-kızıl yapraklarla bezenir; fotoğraf için en güzel ay.
Kasım
2 / +12°C, soğurKar yağışı yaklaşır. Müzeler ve kervansaraylar son rahat ay.
Aralık
-3 / +5°C, karlıKış başı. Sultan Han kar manzarasında özellikle dramatik; iç mekan ağırlıklı gezi.
Festivaller & Anmalar
Aksaray Mutfak Festivali
Eylül sonu - ekim başı Aksaray'ın yöresel mutfağını tanıtan festival. Çömlek kebabı yarışmaları, köpük helva atölyeleri, Hasan Dağı pekmezi sergileri. Şehir merkezinde 3 gün.
Hasan Dağı Tırmanış Etkinlikleri
Türk Dağcılık Federasyonu ve Aksaray Valiliği koordinasyonunda yaz tırmanış kampı. 3.268 metrelik sönmüş volkana eğitimli rehberli tırmanış. Yıllık katılım sınırlı.
Ihlara Vadisi Doğa Yürüyüşleri
Mayıs ayında Aksaray Belediyesi koordinasyonunda Ihlara Kanyonu rehberli grup yürüyüşleri. Bizans kaya kiliseleri ile birlikte arkeolojik perspektif.
Aksaray'e Nasıl Gidilir?
Otobüs
Aksaray Şehirlerarası Otobüs Terminali, Türkiye'nin İç Anadolu kavşağında. Konya, Nevşehir, Ankara, Niğde bağlantıları yoğun; İstanbul'dan ~10 saat, Ankara'dan ~3.5 saat.
Şehir İçi
Aksaray merkez küçük; yürüme mesafesinde Ulu Cami, Eğri Minare, Etnografya Müzesi gezilebilir. Sultan Han, Ihlara Vadisi, Aşıklı Höyük, Acemhöyük için kiralık araba en pratik. Sultanhanı'na minibüs hattı işler; Ihlara için günlük tur şirketleri seçeneği vardır.
Aksaray'i Kaç Günde Gezeyim?
Tek Gün — Klasik Aksaray Turu
İlk kez geleceklere
Şehir Merkezi: Eğri Minare + Ulu Cami
Aksaray'ın "Pisa Kulesi": 27 derecelik eğimli 13. yüzyıl Selçuklu minaresi. Ulu Cami avlusunda kısa mola.
Zinciriye Medresesi (Aksaray Müzesi)
1336 Karamanoğulları medresesi, bugün Etnografya Müzesi. Yöresel kıyafetler, Selçuklu seramikleri.
Sultan Han Kervansarayı
Sultanhanı ilçesine 40 km. Anadolu'nun en büyük Selçuklu kervansarayı (4.866 m²), 1229. UNESCO Tentative.
Ihlara Vadisi yürüyüşü
Aksaray'dan Güzelyurt-Selime hattına 50 km. 14 km kanyon, 26+ Bizans kaya kilisesi. Tüm gün ayrılabilen ana etkinlik.
Selime Katedrali
Vadinin kuzey ucunda. Kayaya oyulmuş Bizans manastır kompleksi. Star Wars iddialı mimari.
Aksaray'a dönüş + yöresel sofra
Aksaray köftesi, çömlek kebabı, Hasan Dağı pekmezi, köpük helva ile yöresel akşam.
İki Gün — Klasik + Antik Çağlar
Tarih ve arkeoloji meraklıları
Klasik Aksaray turu
Tek günlük senaryo: şehir merkezi + Sultan Han + Ihlara + Selime.
Aşıklı Höyük (UNESCO Tentative)
Kızılkaya köyünde, 30 km doğu. MÖ 9000-7500 Neolitik dönem höyüğü. Avcı-toplayıcılıktan tarıma geçiş kanıtları.
Ağzıkarahan Kervansarayı
Aksaray-Nevşehir karayolu üzerinde. 1231-1239 Selçuklu kervansarayı. Sultan Han'dan küçük ama daha sade.
Acemhöyük + Yöresel mutfak
Yeşilova köyü. Asur ticaret kolonileri çağı (MÖ 2000-1750), Kanesh ile çağdaş. Çiviyazılı tabletlerin bulunduğu yer.
Tuz Gölü Seyir Terası
Aksaray'dan kuzeye, Türkiye'nin tuz havzası. Yaz aylarında tuz düzlüğü üzerinde yürünür; ilkbaharda flamingo gözlemi.
Aksaray'a dönüş
Şehir merkezinde dinlenme, yöresel sofra.
Üç Gün — Tam Aksaray + Hasan Dağı
Tarih + doğa kombinasyonu
Klasik tur
1 günlük senaryo.
Antik kuşak
2 günlük senaryo Gün 2.
Hasan Dağı tırmanışı (rehberli)
3.268 metrelik sönmüş stratovolkana Helvadere köyünden başlayan rehberli tırmanış. Çatalhöyük resminde tasvir edildiği iddia edilen volkan; orta zorluk.
Manazan Mağaraları
Aksaray-Karaman sınırına yakın. Bizans dönemi yeraltı yerleşim mağaraları; Kapadokya yeraltı şehirlerinin küçük kuzey örneği.
Aksaray'a
Tırmanış yorgunluğuyla akşam yöresel mutfak deneyimi.
Bunu Bilirsen İyi Olur
Ihlara Vadisi yürüyüşü için bütün gün ayır. Vadi başı (Güzelyurt) - vadi sonu (Selime) arası 14 km; tek yön yürüyüş + araç dönüşü en pratik. Yürüyüş ayakkabısı ve yeterli su şart.
Sultan Han'a Aksaray-Konya yolu üzerinden giderken yön kaybetme: Sultanhanı ilçe merkezinde değil, ilçenin tam ortasında konumlanır. Bilet kontrolü vardır, Müzekart geçerlidir.
Hasan Dağı tırmanışı için rehberli grup tercih edilmeli; Aksaray Dağcılık Kulübü ve özel turlar haftasonu çıkışları düzenler.
Aksaray havalimanı sınırlı sefer alır; Kapadokya turistleri için Nevşehir-Kapadokya Havalimanı (NAV) 75 km veya Kayseri Havalimanı (ASR) 150 km alternatif.
Ihlara Vadisi içindeki kaya kiliselerinin önemli kısmı fresk korumak için kapalı veya kısıtlı; en zengin freskli olan Kokar Kilise açıktır.
Tuz Gölü güvenli bir gözlem mesafesinde gezilir — çamurlu kıyılarda yaz aylarında derinleşen tuz çukurları olabilir. Yaz aylarında tuz düzlüğünde yürünür ama yalın ayak girilmez (tuz kristalleri keser).
Aksaray Nevşehir'in alternatifidir; turizm yoğunluğu daha az, fiyatlar daha makul. Konaklama Kapadokya merkezinden farklı yapıda — peri bacası otelleri yok, ama yöresel deneyim daha sade.
Aksaray Hakkında Kısa Notlar
Aşıklı Höyük MÖ 9000'lere uzanan Neolitik yerleşim — Çatalhöyük'ten daha eski. Bilinen en eski cerrahi müdahalelerden biri (kafatasında trepanasyon) burada bulundu; UNESCO Geçici Liste 2012.
Kaynak · UNESCO Tentative List 5736
Sultan Han Kervansarayı 4.866 m² ile Anadolu'nun en büyük Selçuklu kervansarayıdır. 1229'da Sultan I. Alaeddin Keykubad döneminde Mimar Şamlı Muhammed bin Havlan tarafından inşa edildi; UNESCO Geçici Liste 2014.
Kaynak · Wikipedia: Sultan Han, UNESCO Tentative
Aksaray'ın Eğri Minaresi (Kızıl Minareli Cami) 27 derecelik eğimiyle "Türkiye'nin Pisa Kulesi" olarak anılır; 13. yüzyıl Selçuklu eseri (1216-1221).
Kaynak · Wikipedia: Eğri Minare
Hasan Dağı 3.268 metre yüksekliğindeki sönmüş stratovolkandır. Çatalhöyük duvar resminde tasvir edildiği iddia edilen volkan budur — dünyanın bilinen en eski manzara resmi (MÖ 6.600) olabilir.
Kaynak · Wikipedia: Hasan Dağı
Ihlara Vadisi 14 km uzunluğunda kanyon vadidir; içinde 26'yı aşkın 4.-12. yüzyıl Bizans kaya kilisesi yer alır.
Kaynak · Kültür ve Turizm Bakanlığı
Aksaray 1989'da yeniden il statüsü kazandı — Cumhuriyet sonrası eklenen 67. il oldu; 1936-1989 arası 53 yıl Niğde'ye bağlı kazaydı.
Kaynak · TBMM 3577 Sayılı Kanun, 1989
Aksaray Hakkında Merak Edilenler
Aksaray'ı kaç günde gezebilirim?
+
Tek gün klasik tur (şehir merkezi + Sultan Han + Ihlara + Selime) için yeter. İki gün Aşıklı Höyük, Acemhöyük ve Tuz Gölü'nü eklemek için zorunlu. Üç gün Hasan Dağı tırmanışı ve Manazan Mağaraları'nı kapsar; ilin tam panoramasını verir.
Aksaray ne zaman gezilir?
+
Mayıs - ekim arası ideal aylardır. Ihlara Vadisi yürüyüşü için mayıs-haziran ve eylül-ekim en uygun. Hasan Dağı tırmanışı için haziran-eylül. Yaz öğle saatleri sıcak (30°C+) ama vadi gölgesi serin. Kış aylarında şehir merkez gezisi mümkündür ama Ihlara ve Hasan Dağı kar nedeniyle kısıtlanır.
Ihlara Vadisi'ne nasıl gidilir?
+
Aksaray'dan 50 km güneydoğu, Güzelyurt ilçesi üzerinden. Kiralık araba veya günlük tur en pratik; toplu taşıma sınırlıdır. Vadi başı (Güzelyurt) - vadi sonu (Selime) arası 14 km tek yön yürüyüş. Müzekart geçerlidir; bilet vadi girişinde alınır.
Sultan Han Kervansarayı ile Ağzıkarahan farkı nedir?
+
İkisi de Anadolu Selçuklu kervansaraylarıdır ama Sultan Han 4.866 m² ile en büyük olanıdır (1229), Aksaray-Konya yolu üzerinde Sultanhanı ilçesinde. Ağzıkarahan daha küçük (1.940 m²), 1231-1239 yapısı, Aksaray-Nevşehir yolu üzerinde, daha sade ve fotojenik. Sultan Han UNESCO Geçici Liste'de.
Hasan Dağı tırmanışı kim için uygun?
+
Orta zorluk seviyesinde, dağcılık tecrübesi olanlar için. Helvadere köyünden başlayan rota klasik; rehberli grup şarttır. Tek günlük tırmanış 8-10 saat sürer; hava, donanım ve sağlık kontrolü olmadan çıkılmamalı. Mayıs-eylül arası tırmanış sezonu.
Aksaray Nevşehir'in yerine geçer mi?
+
Hayır, ama Kapadokya'nın alternatif penceresidir. Nevşehir merkezinde peri bacaları, balon turları ve Göreme Açık Hava Müzesi vardır; Aksaray'da Ihlara Vadisi, Selime Katedrali, Sultan Han, Aşıklı Höyük vardır — aynı UNESCO mirasının batı kanadı. İki ili birleştirmek 3-4 günlük geniş bir Kapadokya turunu mümkün kılar.
Aksaray'da peri bacaları var mı?
+
Sınırlı — peri bacaları çoğunlukla Nevşehir, Ürgüp, Göreme bölgesinde yoğunlaşır. Aksaray'da Selime köyü çevresinde "Selime Peri Bacaları" denilen küçük formasyonlar vardır; Star Wars iddialı Selime Katedrali bunların ortasındadır. Ana Kapadokya formasyonları için Nevşehir'e geçmek gerekir.
Tuz Gölü'nde yürünebilir mi?
+
Evet, yaz aylarında. Haziran-eylül arası göl çekildiğinde dev tuz düzlüğü oluşur; üzerinde yürümek mümkündür. Aksaray-Şereflikoçhisar yolu üzerinde seyir terası ve mola noktası vardır. Yalın ayak girilmemeli (tuz kristalleri keser); bol su, şapka, güneş gözlüğü şart.
Kaynaklar & Atıflar
Son güncelleme: 28 Nisan 2026- [1]Aksaray ili — Wikipedia TR
- [2]Ihlara Vadisi — Wikipedia TR
- [3]Sultan Han Kervansarayı — Wikipedia TR
- [4]Sultan Han — UNESCO Tentative List (Anadolu Selçuklu Kervansarayları)
- [5]Aşıklı Höyük — UNESCO Tentative List 5736
- [6]Aşıklı Höyük — Wikipedia TR
- [7]Hasan Dağı — Wikipedia TR
- [8]Acemhöyük — Wikipedia TR
- [9]Selime Katedrali — Wikipedia EN
- [10]Eğri Minare (Kızıl Minareli Cami) — Wikipedia TR
- [11]Tuz Gölü — Wikipedia TR
- [12]Zinciriye Medresesi — Wikipedia TR
- [13]Güzelyurt (Aksaray) — Wikipedia TR
- [14]TÜİK Adrese Dayalı Nüfus — Aksaray 2023
Bu sayfadaki tarih, nüfus ve UNESCO referansları yukarıdaki kamuya açık kaynaklarla doğrulanmıştır. Restoran, otel veya işletme adı barındırmıyoruz; gerçek deneyim için yerel rehbere danışın.