Van
Gezi Rehberi
Türkiye'nin en büyük gölü, Akdamar Kilisesi'nin (UNESCO) Ermeni mirası, Urartu başkenti Tuşpa ve dünyada eşi olmayan Van Kedisi
Van, Türkiye'nin en büyük gölü olan Van Gölü'nün doğu kıyısında, Doğu Anadolu'nun en geniş, en yüksek ve en zengin tarihi katmanlı illerinden biri. 3.713 km² büyüklüğüyle Türkiye'nin en büyük, dünyanın 2. büyük soda gölü olan Van Gölü; 1.640 m yükseklikte tatlı su özelliği taşımayan, alkalin (sodalı) yapıda kapalı bir göl, evapotranspirasyon nedeniyle suyu içilmez. Endemik İnci Kefali (Chalcalburnus tarichi) Mayıs-Haziran döneminde Van Gölü'nden tatlı su akarsularına üreme göçü yapar; dünyanın az bilinen doğa olaylarından.
Akdamar Kilisesi — Van Gölü'nün ortasındaki Akdamar Adası'nda; 915-921 yıllarında Vaspurakan (Ermeni) Krallığı kralı I. Gagik tarafından inşa edilen Hıristiyanlık tarihinin en zengin taş kabartmalı yapılarından biri. Dış cephe duvarlarında Adem-Havva, Yunus ve balina, Davut-Goliath, Süleyman ve Belkıs, Meryem ve İsa gibi İncil sahneleri taş kabartmaları; dünya Hıristiyan sanatında benzeri olmayan dış cephe ikonografisi. 1915 sonrası uzun yıllar terk edildi, 2007'de Türkiye Cumhuriyeti tarafından restore edildi; 2010'dan itibaren yılda bir kez Eylül'de Eçmiyazin Patrikliği tarafından ayin yapılır, Türk-Ermeni dini-kültürel diyalog sembol haline geldi. UNESCO Dünya Mirası Geçici Liste'de.
Urartu Medeniyeti — Van, M.Ö. 9-6. yüzyıllarda Doğu Anadolu'yu, Kafkasya'yı ve Kuzey İran'ı kapsayan Urartu Krallığı'nın merkezi; başkent Tuşpa (Van Kalesi'nin altındaki yerleşim). I. Sarduri (M.Ö. 840-830) tarafından kuruldu; II. Argişti, II. Sarduri dönemlerinde zirve. Çavuştepe Kalesi (M.Ö. 7. yy Sarduri II), Hoşap Kalesi yamacında Sardur Burcu, Aybey Yazıtı Van Kalesi'nde Pers kralı I. Darius'un (M.Ö. 522-486) Eski Farsça-Babilce-Elamca üç dilli yazıtı. M.Ö. 590'da Med-Pers istilasıyla Urartu çöktü.
Van Kalesi (Tuşpa) Van Gölü kıyısına dik bakan kayalık üzerinde, Urartu kralı I. Sarduri tarafından kurulan başkent kalesi. Tunç Çağı temelleri, Urartu sur duvarları, Pers ve Bizans yapı izleri. Kayaya oyulmuş Aybey Yazıtı, kraliyet mezar yapıları, Med-Pers izleri. Çavuştepe Kalesi (M.Ö. 7. yy) Sardur II tarafından inşa edilen Urartu krallık ikametgâhı, Tanrı Haldi tapınağı kalıntıları. Hoşap Kalesi (1643 Mahmudi Süleyman Bey), Osmanlı dönemi kayalık üzerine kurulu görkemli kale.
Muradiye Şelalesi (Bendimahi), Van merkezinin kuzeyinde 84 km; 30 m yükseklikten dökülen şelale, köprü ile karşıdan görünüş, mesire alanları. Süphan Dağı (4.058 m) Van Gölü'nün kuzey kıyısında, Türkiye'nin 4. en yüksek dağı, Bitlis-Van sınırında volkanik koni; Erek Dağı (3.247 m) Van merkezinin doğusunda. Erçek Gölü (flamingo göçü, kuş gözlem), Çatak Kanyonu, Edremit Akdamar manzarası.
Van Kedisi — Dünyanın tek olarak doğal heterokromi (iki gözü farklı renkli) doğal kedi ırkı; beyaz tüylü, bir gözü mavi-bir gözü amber/altın renkli, yüzme yeteneği yöresel kedi geleneğinin parçası. Türkiye'nin millî kedi ırkı; Yüzüncü Yıl Üniversitesi Van Kedi Araştırma Merkezi koruma altında.
Van Kahvaltısı — UNESCO Türkiye Somut Olmayan Kültürel Miras kapsamında değerlendirilen yöresel kültür; ==otlu peynir + murtuğa + çörek otlu yumurta + kavut + kete + bal-tereyağı + cevizli yoğurt== 15-20 çeşit ürünü içerebilir; kahvaltı sofraları (kahvaltı evleri) Van turizminin imza deneyimi. Van Otlu Peyniri (CGİ) salamura yapımı sırasında dağ otları (sirmo, mendi, çiriş) eklenerek üretilen yöresel peynir; Van Murtuğa (CGİ) un, tereyağı, yumurta ile yapılan yöresel kahvaltı tatlısı.
23 Ekim 2011 Van Depremi (M 7.2). Cumhuriyet tarihinin önemli depremlerinden; yaklaşık 600+ kişi hayatını kaybetti, Erciş ilçesi ve merkez büyük zarar gördü. 9 Kasım 2011 ikinci deprem (M 5.6) artçısı oldu. Saygıyla anılır; 2010'lar sonrası kentin yeniden yapılandırması, deprem dayanıklı binalar. Modern Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (1982), Van Ferit Melen Havalimanı, Van-Tatvan feribot hattı.
Tatilpanosu.net'te sana net söyleyeceğim: Van'ı 3-4 günde gez. 1. gün merkez (Van Kalesi-Tuşpa + Van Müzesi + Van kahvaltısı); 2. gün Akdamar Adası ve Kilisesi (Gevaş'tan tekne); 3. gün Çavuştepe + Hoşap kaleleri + Edremit; 4. gün Muradiye Şelalesi + Erçek Gölü + Süphan Dağı eteği. Mayıs-Eylül ideal aylar; kışlar şiddetli soğuk ve karlı, Akdamar tekne sezonu Nisan-Kasım.
— Van editör notlarından, son ziyarette derlenmiştir.
İmza Ürünler
Van Üzerinden Geçen Çağlar
M.Ö. 9. yüzyıl – M.Ö. 590
Doğu Anadolu'nun İlk Büyük Devleti
Urartu Krallığı (Tuşpa)
Van, M.Ö. 9. yüzyılda I. Sarduri tarafından kurulan Urartu Krallığı'nın başkenti Tuşpa'ya ev sahipliği yaptı. Asur, Frig ve Hint-Avrupa kabilelerinin baskıları altında, Urartu Doğu Anadolu, Kafkasya ve Kuzey İran'ı kapsayan bir imparatorluk halini aldı. II. Argişti, II. Sarduri dönemleri zirve; Çavuştepe Kalesi (M.Ö. 7. yy), Aytak Yazıtı, Toprakkale, Kalecik Urartu'nun mimari hediyeleri. Urartu çivi yazısı; Tanrı Haldi (en büyük tanrı), Tanrıça Bagbartu. M.Ö. 612'de Asur, M.Ö. 590'da Med-Pers istilası ile çöktü. Pers İmparatorluğu döneminde I. Darius (M.Ö. 522-486) Van Kalesi'ne üç dilli "Aybey Yazıtı"nı kaydetti.
M.Ö. 590 – M.S. 1071
Ermeni Vaspurakan Krallığı
Pers, Roma, Bizans
Pers, Hellenistik (Selevkos), Part, Roma ve Bizans dönemlerinde Van bölgesi tarihte yer aldı. 11. yüzyıldan itibaren Ermeni Vaspurakan Krallığı (908-1021) Van Gölü ve çevresinde hüküm sürdü; kral I. Gagik Artsruni 915-921 yılları arasında Akdamar Kilisesi'ni yapmak suretiyle Hıristiyan sanatına eşsiz bir miras bıraktı. 1021'de Bizans, Vaspurakan'ı topraklarına kattı.
1071 – 1534
Malazgirt'ten Akkoyunlu'ya
Selçuklu, Beylikler, Akkoyunlu
1071 Malazgirt Savaşı yakın coğrafyada gerçekleşti; Türklerin Anadolu'ya açılması. Anadolu Selçuklu Devleti, Eyyubiler, İlhanlılar dönemleri. 14-15. yüzyılda Akkoyunlu ve Karakoyunlu Türkmen beyliklerinin merkezlerinden; Mihrabad Kalesi gibi yapılar. 15. yüzyıl sonu Safevi-Osmanlı çekişmesinin arka planı.
1534 – 1923
Hoşap Kalesi, Mahmudi Beyliği
Osmanlı (Van Eyaleti)
1534'te Kanuni Sultan Süleyman'ın İran seferi sırasında Van Osmanlı topraklarına katıldı. Van Eyaleti olarak yönetildi; Hüsrev Paşa Camii (1567 Mimar Sinan), Hoşap Kalesi (1643 Mahmudi Süleyman Bey) gibi yapılar. 17-19. yüzyılda Mahmudi Beyliği Hoşap-Başkale yöresinde yarı bağımsız. Çok dilli, çok dinli (Müslüman, Ermeni, Asuri) bir Doğu Anadolu kenti. 1915 olayları ve sonrasında Ermeni nüfus kentten ayrıldı; Akdamar Kilisesi başta olmak üzere Hıristiyan yapılar uzun yıllar terk edildi.
1923 – günümüz
Modern Van, Akdamar Restorasyonu, 2011 Acısı
Cumhuriyet ve 2011 Depremi
1923 Cumhuriyet ile vilayet. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (1982) ve Van Ferit Melen Havalimanı modern altyapı. 2007'de Türkiye Cumhuriyeti Akdamar Kilisesi'ni restore etti, 2010'dan itibaren yılda bir kez ayin yapılmaya başlandı; Türk-Ermeni dini-kültürel diyalog sembolü. 23 Ekim 2011 Van Depremi (M 7.2) Cumhuriyet tarihinin önemli depremlerinden; yaklaşık 600+ kişi hayatını kaybetti, Erciş ilçesi büyük zarar gördü. 9 Kasım 2011 ikinci deprem. Saygıyla anılır; 2010'lar sonrası kentin yeniden yapılandırması, deprem dayanıklı binalar. Van Otlu Peyniri ve Murtuğa Türk Patent Coğrafi İşaret tescili aldı, Van Kahvaltısı kültürü UNESCO Türkiye Somut Olmayan Miras kapsamında değerlendirildi.
Coğrafi Mihenkler
Van Gölü (TR'nin en büyüğü)
Türkiye'nin en büyük gölü (3.713 km²), dünyanın 2. büyük soda gölü. 1.640 m yükseklikte, alkalin yapı, suyu içilmez. Endemik İnci Kefali balığı.
En iyi zaman · Mayıs-Eylül
Süphan Dağı
Türkiye'nin 4. en yüksek dağı (4.058 m). Volkanik koni, krater gölleri.
En iyi zaman · Haziran-Eylül
Erek Dağı
Van merkezin doğusunda 3.247 m volkanik dağ. Yaylacılık ve doğa yürüyüşü.
Erçek Gölü
Van merkezin doğusunda alkalin kapalı göl; flamingo göç ve üreme alanı.
En iyi zaman · Mart-Mayıs / Eylül-Kasım
Akdamar Adası
Van Gölü güney kıyısı, UNESCO Geçici Kilise. 0.7 km² büyüklüğünde küçük ada.
Çarpanak Adası
Van Gölü kuzey kıyısı, 12. yy Aziz John kilisesi kalıntıları.
Bendimahi Çayı
Muradiye Şelalesi'ni oluşturan akarsu; Süphan Dağı eteklerinden doğar.
Van'den
geçen 3 rota
Bu şehirden başlayan ya da buraya uğrayan kürate yol rehberlerimiz. Dakika dakika nerede durulur, ne yenir, ne görülür — Tatilpanosu.net editör ekibi yazdı, biz de fiilen sürdük.
Tüm Yollar
Nereler Gezilir?
Akdamar Kilisesi (Akdamar Adası, UNESCO Geçici)
Van Gölü ortasında Akdamar Adası'nda, 915-921 yıllarında Vaspurakan (Ermeni) Krallığı kralı I. Gagik Artsruni tarafından inşa edilen Hıristiyanlık tarihinin en zengin taş kabartmalı kiliselerinden. Dış cephe duvarlarında Adem-Havva, Yunus ve balina, Davut-Goliath, Süleyman ve Belkıs, Meryem ve İsa, Aziz Theodoros gibi İncil sahneleri taş kabartmaları. 1915 sonrası uzun yıllar terk edildi; 2007'de Türkiye Cumhuriyeti restore etti. 2010'dan itibaren yılda bir kez Eylül'de ayin yapılır. UNESCO Geçici Liste'de.
Van Kalesi (Tuşpa - Urartu Başkenti)
Van Gölü'nün doğu kıyısında, kayalık tepe üzerinde Urartu kralı I. Sarduri (M.Ö. 840-830) tarafından kurulan Urartu Krallığı'nın başkenti Tuşpa. Tunç Çağı temelleri, dev Urartu sur duvarları, kraliyet mezar yapıları, Pers ve Bizans dönemleri yapı izleri. Kayaya oyulmuş "Aybey Yazıtı" Pers kralı I. Darius'un (M.Ö. 522-486) Eski Farsça-Babilce-Elamca üç dilli yazıtıdır. Tepeden Van Gölü panoraması.
Çavuştepe Kalesi (Sardurihinili)
Van merkezinin yaklaşık 25 km güneyinde, Urartu kralı II. Sarduri (M.Ö. 764-735) tarafından inşa edilen krallık ikametgâhı kalesi. Aslan başlı kireçtaşı bloklar, Tanrı Haldi ve Tanrı Erbuni tapınakları, sarnıç sistemi, kraliyet sarayı kalıntıları. Türkiye'nin en iyi korunmuş Urartu kalelerinden biri.
Hoşap Kalesi (1643)
Van merkezinin yaklaşık 60 km güneydoğusunda, Hoşap (Güzelsu) ilçesinde 1643 yılında Mahmudi Süleyman Bey tarafından inşa edilen Osmanlı dönemi görkemli kayalık kale. Sarp bir kayalığın üzerinde dev sur duvarları, taç kapısı ve burçlar büyük ölçüde sağlam. Van bölgesinin Osmanlı sonrası tarihi sembol yapılarından.
Van Müzesi
Van merkezde Urartu Krallığı dönemi buluntuları (M.Ö. 9-6. yy), Pers, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı eserlerinin sergilendiği önemli arkeoloji müzesi. Urartu çiviyazılı taş yazıtlar, bronz silahlar, takı koleksiyonu, çanak çömlek, etnografik bölümde yöresel halı-kilim ve günlük kullanım eşyaları. 2011 deprem sonrası yeni binada hizmet veriyor.
Muradiye Şelalesi (Bendimahi)
Van merkezinin kuzeyinde 84 km, Muradiye ilçesinde Bendimahi Çayı üzerinde 30 m yükseklikten dökülen şelale. Üzerindeki ahşap köprü ile karşıdan panoramik görünüş; kıyısında mesire alanları, çay bahçeleri. Van'ın imza doğa noktalarından.
Süphan Dağı (4.058 m)
Van Gölü'nün kuzey kıyısında, Bitlis-Van sınırında, Türkiye'nin 4. en yüksek dağı (4.058 m). Volkanik koni; yaz aylarında dağcılık ve doğa yürüyüşü, kış aylarında kar örtüsü. Yamaçlardaki krater gölleri ve buzul kalıntıları görülür.
Erek Dağı
Van merkezinin doğusunda 3.247 m zirveli dağ. Volkanik kökenli; yaylacılık, doğa yürüyüşü, kış aylarında kayak alternatifi.
Erçek Gölü (Flamingolar)
Van merkezinin doğusunda 30 km, alkalin kapalı göl. Flamingo ve diğer su kuşları için önemli üreme ve göç durağı. İlkbahar ve sonbaharda kuş gözlemcileri için tercih edilir.
Edremit Sahili (Akdamar Manzarası)
Van merkezinin güneybatısında 12 km, Van Gölü kıyısında modern sahil promenadı, restoranlar, çay bahçeleri. Karşı yakada Akdamar Adası'nın panoramik görüntüsü.
Çatak Kanyonu
Van'ın güneyinde, Çatak ilçesinde derin kayalık vadi. Karasu Çayı'nın oyduğu doğal kanyon; doğa yürüyüşü ve fotoğrafçılık için tercih edilir.
Van Kedi Evi (Yüzüncü Yıl Üniversitesi)
Yüzüncü Yıl Üniversitesi kampüsünde Van Kedisi koruma ve araştırma merkezi. Saf ırk Van Kedileri burada doğal koşullarda yaşar, ziyaretçiler beslenmesini izleyebilir. Heterokromi (iki gözü farklı renk) genetik özelliği üzerinde araştırmalar yapılır. Türkiye'nin millî kedi ırkı için kurulmuş tek koruma alanı.
Çarpanak Adası ve Kilisesi
Van Gölü'nün kuzey kıyısında bulunan ada. Üzerinde 12. yüzyıl Bizans-Ermeni döneminden Aziz John (Surp Hovhannes) Kilisesi kalıntıları. Akdamar'dan daha az ziyaret edilen ama önemli Hıristiyan miras yapısı.
Hüsrev Paşa Camii (1567)
Van merkezde, 1567'de Mimar Sinan tarafından yaptırılan klasik Osmanlı dönemi cami. Sinan'ın Doğu Anadolu'daki ender yapılarından biri; tek kubbeli, kesme taş plan. Yöresel Osmanlı mimarisinin Van'daki sembol yapısı.
Van'in İlçe ve Kasabaları
İpekyolu - Tuşba (Van Merkez)
Van il merkezi 2 ana ilçe (İpekyolu - güney, Tuşba - kuzey) olarak yönetilir. Van Kalesi, Van Müzesi, Hüsrev Paşa Camii, Van Kahvaltı Evleri, sahil promenadı tek bir merkezde.
- Van Kalesi (Tuşpa)
- Van Müzesi
- Hüsrev Paşa Camii (Sinan)
- Van Kahvaltı Evleri
- Van Kedi Evi
Edremit
Van Gölü kıyısında, merkezin güneybatısında 12 km. Modern sahil promenadı, restoranlar, çay bahçeleri. Karşı yakada Akdamar Adası manzarası. Sahil tatil destinasyonu.
- Van Gölü sahili
- Akdamar manzarası
- Sahil promenadı
Gevaş
Van Gölü güney kıyısında, Akdamar Adası tekne kalkış noktası. Eski Selçuklu mezar taşları (Halime Hatun Kümbeti) tarihi miras.
- Akdamar tekne kalkışı
- Selçuklu mezar taşları
- Halime Hatun Kümbeti
Erciş
Van Gölü kuzeydoğu kıyısında. 2011 depreminde ağır zarar gören ilçe; yeniden yapılandırıldı. Tarımsal merkez, balıkçılık.
- Van Gölü kuzey kıyı
- 2011 deprem hafıza
- Tarımsal merkez
Muradiye
Van merkezin kuzeyinde 84 km, Bendimahi Çayı üzerinde Muradiye Şelalesi'nin bulunduğu ilçe. Süphan Dağı eteğinde tarımsal yerleşim.
- Muradiye Şelalesi
- Süphan Dağı eteği
Çatak
Van'ın güneyinde 75 km, Çatak Kanyonu'nun bulunduğu sarp ilçe. Karasu Çayı vadisi.
- Çatak Kanyonu
- Karasu Çayı
Başkale
Van'ın güneydoğusunda, İran sınırına yakın. Mahmudi Beyliği'nin merkezi. 2.450 m rakım, Türkiye'nin en yüksek ilçe merkezlerinden.
- İran sınırı
- Mahmudi Beyliği
- Yüksek rakım
Özalp
Van'ın doğusunda İran sınırına yakın ilçe. Tarımsal merkez, sınır kapısı (Kapıköy).
- İran sınır kapısı
- Tarımsal merkez
Saray
Van'ın doğusunda İran sınırı. Saray'da yöresel tarım ve sınır ticareti.
- İran sınırı
- Tarım
Bahçesaray
Van'ın güneybatısında, Türkiye'nin en izole ilçelerinden — kışın 6 ay boyunca karayolu kapanır. Ekstrem yüksek rakım.
- İzole yüksek rakım
- Kış kapanışı
Van'de Ne Yenir?
Van Otlu Peyniri
CGR İşaretiCoğrafi işaret · Van
Türk Patent Coğrafi İşaretli. Van'ın imza yöresel peyniri. Salamura yapımı sırasında dağ otları (sirmo, mendi, çiriş, kekik) eklenerek üretilir; otların aroması peynire geçer. Van kahvaltısının vazgeçilmez baş ürünü.
Van Murtuğası
CGR İşaretiCoğrafi işaret · Van
Türk Patent Coğrafi İşaretli. Van'ın yöresel kahvaltı tatlısı. Un, tereyağı, yumurta birlikte kızdırılarak yapılan, üzerine bal-pekmez gezdirilen sıcak kahvaltı tatlısı.
Van Kahvaltısı (UNESCO Türkiye)
Kahvaltı · Van
Türkiye'nin en zengin kahvaltı geleneği; UNESCO Türkiye Somut Olmayan Kültürel Miras kapsamında. Otlu peynir, murtuğa, kavut, çörek otlu yumurta, kete, bal-tereyağı, cevizli yoğurt, reçeller, taze ekmek — 15-20 çeşit ürünü içerebilir. Van kahvaltı evleri yöresel deneyim.
Kavut
Kahvaltı · Van
Kavrulmuş buğday unu + tereyağı + bal/pekmez ile yapılan koyu kıvamlı yöresel kahvaltı tatlısı. Van ve Doğu Anadolu kahvaltı sofralarının imzası.
Çörek Otlu Yumurta
Kahvaltı · Van
Tereyağı, çörek otu ve yumurta ile yapılan yöresel kahvaltı yemeği. Van kahvaltı sofralarında klasik.
Kete
Kahvaltı · Van/Doğu Anadolu
İçi kavrulmuş un-yağ harçlı, fırında pişen yöresel hamur işi. Doğu Anadolu kahvaltı sofralarının imzasından.
İnci Kefali (Endemik Balık)
Ana yemek · Van Gölü
Van Gölü'nün endemik balığı (Chalcalburnus tarichi). Mayıs-Haziran üreme döneminde tatlı su akarsularına göç eder; bu dönemde avlanır. Tava, kızartma veya tütsü olarak yöresel mutfakta.
Tandır Tatarı / Tandır Eti
Ana yemek · Van
Yöresel tandır kebabı; kuzu eti tandırda saatlerce pişer. Van mutfağının ana akşam yemeği.
Aşure / Vesa
Tatlı · Van
Van yöresinin geleneksel buğday-baklagil-kuru meyveli tatlısı; özel günlerde yapılır.
Sırmo Otu Yemekleri
Meze · Van yaylaları
Van bölgesine özgü dağ otu sırmo (yabani sarımsak) ile yapılan kavurma, çorba, salata. Bahar mutfağının imzası.
Yöresel lezzetleri tadabileceğin spesifik mekanları bu sayfada listelemiyoruz — yerel tercihler değişkendir, gerçek deneyim için bölge esnafına sormak en iyisi.
Hangi Ay Ne Yapılır?
Sert kara iklim ile yüksek rakım kombinasyonu: kışlar şiddetli soğuk ve uzun (Aralık-Mart -15°C'ye düşebilir), yazlar serin ve kuru (gündüz 25-29°C, geceler 12-15°C). Van Gölü mikrokliması kıyıları biraz ılımanlaştırır. En iyi gezi ayları Mayıs-Eylül.
Ocak
-10 / 2°C, ağır kışŞehir merkezde Van Müzesi gezisi sıcak iç gezi noktası. Tandır eti ve Van Kahvaltısı sezonu.
Şubat
-9 / 4°C, kışAkdamar tekne yok. Süphan Dağı kayak sporları.
Mart
-3 / 9°C, kış sonuVan Gölü kıyıları yeşermeye başlar. Erçek Gölü flamingo göçü dönüşü.
Nisan
3 / 15°C, geç baharAkdamar tekne sezonu açılır. Sırmo otu çıkar; bahar mutfağı.
Mayıs
8 / 21°C, idealİnci Kefali üreme göçü — Bendimahi ve Karasu nehirlerinde. Muradiye Şelalesi tam debide.
Haziran
12 / 26°C, yaz başıSüphan Dağı tırmanışı, yaylalar açılır. Akdamar zirve sezonu.
Temmuz
15 / 29°C, sıcakVan Gölü sahil tatil. Van Kedi Evi ziyareti, Hoşap Kalesi.
Ağustos
15 / 29°C, en sıcakSüphan zirvesinde kar lekeleri görünür. Yayla şenlikleri.
Eylül
11 / 25°C, ideal sonbaharAkdamar Kilisesi yıllık ayini (genelde Eylül 2. haftası). Sıkı koruma altında bir gün.
Ekim
5 / 18°C, sonbaharErçek Gölü flamingo göçü. Akdamar son tekne sezonu.
Kasım
-2 / 9°C, kış öncesiSahil ilçeleri sessiz. Van Müzesi ve şehir gezisi rahat.
Aralık
-7 / 4°C, kışSoba yanında Van Kahvaltısı. Tandır eti.
Festivaller & Anmalar
Akdamar Kilisesi Yıllık Ayini
2010'den beriAkdamar Kilisesi'nde 2010'dan beri yıllık (genelde eylül ayında) bir kez yapılan ayin. Eçmiyazin Patrikliği ve Türkiye-Ermenistan kültür diyalogu sembol noktası. Türk-Ermeni dini-kültürel diyaloğun canlı temsili.
Van Kahvaltı Festivali
Van Kahvaltısı kültürünün tanıtımı için yapılan yöresel festival. UNESCO Türkiye Somut Olmayan Miras değerlendirmesi sonrası önem kazandı; geleneksel kahvaltı sofraları, otlu peynir tadımları.
İnci Kefali Göç Dönemi (Doğa Olayı)
Van Gölü'nden tatlı su akarsularına milyonlarca İnci Kefali'nin üreme göçü. Bendimahi Çayı, Karasu, Engil Çayı yataklarında izlenir. Doğa fotoğrafçıları ve gözlemcileri için sıra dışı doğa olayı.
Van Kedisi Festivali
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Van Kedi Araştırma Merkezi'nde yapılan, Türkiye'nin millî kedi ırkı Van Kedisi tanıtım festivali. Saf ırk koruma çalışmaları gösterilir.
23 Ekim Van Depremi Anma
2011'den beri23 Ekim 2011 Van Depremi'nde hayatını kaybedenler için her yıl yapılan saygı duruşu ve anma töreni.
Van'e Nasıl Gidilir?
Havalimanı
Van Ferit Melen Havalimanı (VAN) — Van merkeze 6 km kuzey. İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya seferleri yoğun. Doğu Anadolu'nun önemli havalimanlarından.
Otobüs
Van Otogarı şehir merkezinin batısında. İstanbul, Ankara, İzmir, Diyarbakır, Bitlis, Hakkari doğrudan hatlar; Bitlis 145 km ~2 saat, Diyarbakır 410 km ~5 saat, Ankara 1.250 km ~16 saat. Van Gölü Tatvan-Van demiryolu feribotu yük taşıma için kullanılıyor, yolcu seferleri sınırlı.
Feribot
Van Gölü'nde Van-Tatvan feribot hattı; yöresel ulaşım. Akdamar Adası'na Gevaş'tan günübirlik tekne seferleri, yaz aylarında düzenli.
Şehir İçi
Van merkez sahil promenadı yürünebilir. Belediye otobüsleri ve dolmuşlar merkez-Van Kalesi-Edremit-üniversite hattında çalışır. Akdamar için Gevaş'tan tekne, otomobil ile diğer noktalar.
Van'i Kaç Günde Gezeyim?
Van Klasik Tur — Akdamar + Urartu + Kaleler
Tarih ve doğa meraklıları
Van Merkez — Van Kalesi (Tuşpa) + Müze
Van Kalesi - Urartu başkenti Tuşpa. Aybey Yazıtı (Pers I. Darius); Van Müzesi: Urartu eserleri, çiviyazılı taş yazıtlar.
==Van Kahvaltısı (UNESCO Türkiye)==
Yöresel kahvaltı evi: otlu peynir + murtuğa + kavut + çörek otlu yumurta + kete + bal-tereyağı.
Edremit Sahili + Van Kedi Evi
Van Gölü kıyısı sahil promenadı; Yüzüncü Yıl Üniversitesi Van Kedi Araştırma Merkezi.
==Akdamar Adası ve Kilisesi (UNESCO Geçici)==
Van merkezden Gevaş'a 50 km, oradan Akdamar tekne 20 dk. 915-921 Vaspurakan kralı I. Gagik'in inşa ettirdiği taş kabartmalı kilise. Adem-Havva, Yunus, Davut-Goliath kabartmaları; Hıristiyan sanatının dünyada eşi olmayan dış cephe ikonografisi.
Gevaş'ta Öğle + Halime Hatun Kümbeti
Selçuklu mezar taşları, Halime Hatun Kümbeti; yöresel öğle yemeği.
Van'a Dönüş
Akşam yöresel tandır eti restoranı.
Çavuştepe Kalesi (Urartu)
Van merkezden 25 km güney. Urartu kralı II. Sarduri (M.Ö. 7. yy) krallık ikametgâhı; Tanrı Haldi tapınağı kalıntıları.
Hoşap Kalesi (1643 Osmanlı)
Çavuştepe'den 35 km güneydoğu; 1643 Mahmudi Süleyman Bey Osmanlı kayalık kalesi.
Van'a Dönüş + Erek Dağı Manzarası
Hoşap'tan Van'a 60 km batı dönüş; Erek Dağı manzarası, akşam yemeği.
Tam Van — Akdamar + Süphan + Muradiye
Tam Van deneyimi
Van Merkez
Van Kalesi + Van Müzesi + Van Kahvaltısı + Van Kedi Evi + Edremit.
Akdamar (UNESCO Geçici)
Akdamar Kilisesi tekne turu - Adem/Havva taş kabartmaları.
Çavuştepe + Hoşap Kaleleri
Urartu Çavuştepe + Osmanlı Hoşap kaleleri.
Muradiye Şelalesi
Van'dan 84 km kuzey; Bendimahi Çayı 30 m şelalesi. Köprü manzarası, mesire alanı.
Süphan Dağı Eteği + Erçek Gölü
Süphan Dağı (4058 m) panoraması, Erçek Gölü flamingo gözlemi.
Van'a Dönüş
Akşam yemeği yöresel İnci Kefali (sezonsa).
Bunu Bilirsen İyi Olur
Akdamar Adası tekne seferleri Gevaş iskelesinden; Nisan-Kasım sezonsal. Tekne yolculuğu 20-30 dk, Akdamar gezisi 1.5-2 saat; toplam yarım gün.
Van Kahvaltısı için merkez kahvaltı evlerinde sabah 9:00-12:00 ideal; kalabalık olabilir, rezervasyon önerilir. 15-20 çeşit ürün, kişi başı paylaşımlı sofra.
Van Kalesi (Tuşpa) tırmanışı 30-40 dk; yorucu ama panoramik manzara değer. Aybey Yazıtı kayalığa oyulmuş, dikkat ile gözlemlenmeli.
Çavuştepe Kalesi açık alanda; yaz aylarında öğle güneşinden korunmak için sabah veya akşam tercih edilmeli. Hoşap Kalesi yamaca tırmanış 20-30 dk.
İnci Kefali göç döneminde Bendimahi Çayı yatakları; Mayıs-Haziran 2-3 hafta süren doğa olayı. Doğa fotoğrafçıları için sıra dışı deneyim.
Süphan Dağı tırmanışı için profesyonel dağcılık deneyimi gerekli; yöresel rehber önerilir. Yaz aylarında bile zirvede kar olabilir.
Van Kedisi sadece Yüzüncü Yıl Üniversitesi Van Kedi Evi'nde saf ırk olarak korunur; ziyaret rezervasyonla, beslenme saati izlenir. Açıkta görülen "Van Kedileri" çoğu zaman karışık ırk olabilir.
23 Ekim 2011 Van Depremi acı tarihi; yöre halkıyla konuşurken hassasiyetle. Erciş 2011 sonrası yeniden yapılandırıldı.
Akdamar yıllık ayini Eylül başında; Türk-Ermeni dini-kültürel diyalog sembolü. Ayinin yapıldığı gün tekne seferleri yoğunlaşır.
Van Otlu Peyniri (CGİ) hediyelik için; yöresel pazarlarda sirmo, mendi veya çiriş katkılı versiyonları. Vakum paketli olanlar yolculukta dayanıklı.
Kış aylarında Bahçesaray ilçesi 6 ay kapalı; Türkiye'nin en izole ilçelerinden, Mayıs sonrası ulaşım açılır.
Van Hakkında Kısa Notlar
Van plaka 65, Doğu Anadolu Bölgesi; 19.069 km² yüzölçümü, ~1.1 milyon nüfus.
Van Gölü Türkiye'nin EN BÜYÜK gölü (3.713 km²), dünyanın 2. büyük soda gölü, 1.640 m yükseklikte.
Akdamar Kilisesi UNESCO Dünya Mirası Geçici Liste; 915-921 Vaspurakan (Ermeni) Krallığı, dünyanın en zengin Hıristiyan taş kabartmalı yapılarından.
Van Kalesi (Tuşpa) Urartu Krallığı'nın başkenti; M.Ö. 9. yy I. Sarduri tarafından kuruldu.
Van Kedisi dünyanın doğal heterokromi (iki gözü farklı renk) tek doğal kedi ırkı; Türkiye'nin millî kedi ırkı.
Van Kahvaltısı UNESCO Türkiye Somut Olmayan Kültürel Miras kapsamında; 15-20 çeşit ürünlü dünyanın en zengin kahvaltı geleneklerinden.
Süphan Dağı 4.058 m — Türkiye'nin 4. en yüksek dağı.
İnci Kefali (Chalcalburnus tarichi) Van Gölü'nün endemik balığı; Mayıs-Haziran üreme göçü dünyanın az bilinen doğa olaylarından.
Van Otlu Peyniri ve Van Murtuğası Türk Patent Coğrafi İşaret tescilli.
23 Ekim 2011 Van Depremi (M 7.2) — Cumhuriyet tarihinin önemli depremlerinden, ~600+ kayıp.
Hoşap Kalesi 1643'te Mahmudi Süleyman Bey tarafından inşa edilen Osmanlı dönemi görkemli kayalık kale.
Komşu İller
Rehber Arşivimiz
Avanos Fotoğrafları ve Resimleri
Kapadokya’nın önemli yerlerinden olan Avanos ile en güzel fotoğraf ve resimleri sizler için bu kısımda derledik. Daha önce giriş yaptığımız Kapadokya Resimleri paylaşımından sonra Kapadokya’nın önemli yerleşimlerini listelemeye devam ediyoruz.
Uyuyan Uykucu Hayvanlar
Gezginlere özel bu kısımda kendi dünyasında uykuya dalan uykucu havranlara ait videoya ulaşabileceksiniz. Sizde eğer uyuyan hayvan fotoğraflarını bizlere ulaştırmak istiyorsanız iletişim kısımından Tatilde.org yönetimine ulaşarak gönderebilirsini. Şimdi aşağıdaki kısımdan uyuyan yaramaz hayvanları izleyebilirsiniz. Uykuya Balıklama Dalan Kediler [tube]http://www.youtube.com/watch?v=f9NlmaIxYUs[/tube]
Divan Otel Antalya Talya
Koç Holding’e ait Divan Otel Antalya merkezde hizmet veren önemli bir kitleye ve kaliteye sahip otellerden birisidir. Kendine özel sahil şeridi ve konferans salonu ile misafirlerine tam hizmet sunmaya da çalışıyorlar. Zaten otelin altında Koç Holding imzası taşımasıda otelin kalitesini tesciller nitelikte. Ülkemizin bir çok yerinde Divan markası altında oteller açan Koç Holding turizm içerikli […]
Kervansaray Hotels Bodrum
İnternet üzerinden 2009 yılı için biraz araştırma yapmaya kalktım. Kendime bir otel begenip rezervasyon yaptırayım bu şekilde sizlerin neler düşündügünü çok iyi anlarım dedim. İlk etapta bilindik tatil acentalarında 5 yıldızlı tam pansiyon yani herşey dahil mantıgı güden otellere baktım. Şehrin çok önemi yoktu sonucunda otel içi aktiviteler benim için önemli olan. Baya oteli inceledim […]
Nora Antik Kenti: Kapadokya’nın Gizli Metropolü
5. ve 6. yüzyılda kendi bölgesinin nüfus anlamında en yoğun şehri, Kapadokya’nın başkenti Nora’ya hoşgeldiniz. Roma İmparatorluğunun en ciddi dönemlerine rastgelen Nora, Doğru Roma olarak adlandırılan bölgenin o dönemki en büyük şehirlerinden birisi. Günümüzde Nora’yı diğer tüm şehirlerden arındıran muntazam bir özellik var. O da hiç bozulmadan günümüze kadar gelmiş olması, bu durum Nora’yı benzersiz […]
İtalya Turu Rehberi: Sanat, Tarih ve Lezzetin Buluştuğu Yolculuk
İtalya, her adımda başka bir hikâye anlatan, geçmişin ihtişamını günümüzün canlı kültürüyle birleştiren eşsiz bir ülkedir. Roma’nın antik sokaklarından Venedik’in romantik kanallarına, Floransa’nın sanat dolu meydanlarından Milano’nun modern vitrinlerine uzanan bir İtalya turu, sadece bir tatil değil; unutulmaz bir deneyimdir. Bu yazıda İtalya turlarının neden bu kadar popüler olduğunu, hangi şehirlerin öne çıktığını ve bir […]
Van Hakkında Merak Edilenler
Akdamar Kilisesi'ne nasıl gidilir, ne göreceğim?
+
Van merkezinden Gevaş'a 50 km karayolu, oradan Akdamar Adası iskelesinden tekne ile 20 dakikada adaya ulaşılır. Tekne sezonu Nisan-Kasım. Adada 915-921 yıllarında Vaspurakan (Ermeni) Krallığı kralı I. Gagik tarafından inşa edilen taş kabartmalı kilise göreceksiniz. Dış cephe duvarlarında Adem-Havva, Yunus ve balina, Davut-Goliath, Süleyman ve Belkıs gibi İncil sahneleri detaylı taş kabartmalarla işlenmiş. Hıristiyan sanatında dünyada eşi olmayan bir miras. Ada gezisi yaklaşık 1.5-2 saat sürer; toplam yarım gün ayırın.
Van Gölü'nün suyu neden içilmez?
+
Van Gölü dünyanın en büyük 2. soda gölüdür; alkalin (sodalı) yapısı nedeniyle pH değeri 9.5-9.8 civarındadır (deniz suyu yaklaşık 8.1). Yüksek karbonat ve klor tuzları içerir, evapotranspirasyon (buharlaşma) nedeniyle suyu yoğunlaşmıştır. İçilemez ama yüzmek için uygun olabilir; deri ve kıyafetler yıkandıktan sonra temizdir. İnci Kefali bu alkalin suya adapte olmuş tek balık türüdür ve üreme için tatlı su nehirlerine göç eder.
Van Kedisi gerçekten iki gözü farklı mı?
+
Van Kedisi, doğal heterokromi (iki gözü farklı renkli) doğal kedi ırklarından biridir. Saf ırk Van Kedileri beyaz tüylü olup, bir gözü mavi, diğeri amber/altın renklidir. Bu özellik genetik bir varyantın sonucudur. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Van Kedi Araştırma Merkezi saf ırkı koruma altında tutar; ziyaret rezervasyonla mümkün. Açıkta görülen pek çok beyaz kedinin "Van Kedisi" olduğu sanılsa da çoğu karışık ırktır; saf Van Kedisi nadir ve değerlidir.
Urartu Medeniyeti nedir, Van'la ne ilgisi var?
+
Urartu, M.Ö. 9-6. yüzyıllarda Doğu Anadolu, Kafkasya ve Kuzey İran'ı kapsayan büyük bir krallıktı. Başkenti, bugünkü Van Kalesi'nin altındaki Tuşpa'ydı. I. Sarduri (M.Ö. 840-830) tarafından kuruldu; II. Argişti, II. Sarduri dönemlerinde zirve yaşadı. Çavuştepe Kalesi (M.Ö. 7. yy), Aybey Yazıtı, Toprakkale gibi yapılar Urartu'dan kalmadır. Urartu çiviyazılı taş yazıtları, demir işçiliği, sulama sistemleri ve mimari Urartu'nun mirasını oluşturur. M.Ö. 590'da Med-Pers istilasıyla çöktü.
Van Kahvaltısı nedir, neden meşhur?
+
Van Kahvaltısı Türkiye'nin en zengin yöresel kahvaltı geleneğidir; UNESCO Türkiye Somut Olmayan Kültürel Miras kapsamında. Sofrada 15-20 çeşit ürün bulunur: otlu peynir (CGİ), murtuğa (CGİ), kavut, çörek otlu yumurta, kete, bal-tereyağı, cevizli yoğurt, reçeller, taze pide. Van merkezdeki "kahvaltı evleri" pansiyon-restoran karması yöresel mekanlardır; sabah 9:00-12:00 arası kalabalıktır. Kişi başı paylaşımlı sofra, yöresel deneyimin sembolü.
2011 Van Depremi nasıl bir olaydı?
+
23 Ekim 2011'de Van'da yaşanan M 7.2 büyüklüğündeki deprem, Cumhuriyet tarihinin önemli depremlerinden biridir. Yaklaşık 600+ kişi hayatını kaybetti, binlerce kişi yaralandı. Erciş ilçesi ve Van merkez ağır zarar gördü; binalar yıkıldı. 9 Kasım 2011'de M 5.6 ikinci deprem yaşandı (artçısı). Saygıyla anılır; her yıl 23 Ekim'de anma törenleri yapılır. 2010'lar sonrası Van yeniden yapılandırıldı; deprem dayanıklı binalar ve modern altyapı inşa edildi.
Hoşap Kalesi nasıl bir yer?
+
Van merkezinin yaklaşık 60 km güneydoğusunda, Hoşap (Güzelsu) ilçesinde 1643 yılında Mahmudi Süleyman Bey tarafından inşa edilen Osmanlı dönemi görkemli kayalık kale. Sarp bir kayalığın üzerinde dev sur duvarları, taç kapısı, burçlar ve iç bölümler büyük ölçüde sağlamdır. Türkiye'nin en görsel etkili kalelerinden biri; fotoğrafçılık için ideal. Kaleye tırmanış 20-30 dakika, gezi 1-1.5 saat. Çavuştepe Kalesi ile birlikte aynı güzergâhta gezilebilir.
Van'da kaç gün geçirmek gerekir?
+
Sadece merkez (Van Kalesi + Müze + Edremit + Van Kahvaltısı) için 1 gün asgari. Akdamar Adası eklenirse 2 gün ideal. Çavuştepe + Hoşap kaleleri eklenirse 3 gün. Muradiye Şelalesi + Erçek Gölü + Süphan Dağı eteği eklenirse 4 gün. Çatak Kanyonu + Başkale + İran sınır gezisi dahil edilirse 5-6 gün. İl çok büyük (19.069 km²) olduğu için tam tur en az 4 gün gerektirir.
Kaynaklar & Atıflar
Son güncelleme: 29 Nisan 2026- [1]Wikipedia — Van
- [2]Wikipedia — Van Gölü
- [3]Wikipedia — Akdamar Kilisesi
- [4]UNESCO Tentative List — Akdamar
- [5]Wikipedia — Van Kalesi (Tuşpa)
- [6]Wikipedia — Urartu
- [7]Wikipedia — Çavuştepe Kalesi
- [8]Wikipedia — Hoşap Kalesi
- [9]Wikipedia — Muradiye Şelalesi
- [10]Wikipedia — Süphan Dağı
- [11]Wikipedia — Van Kedisi
- [12]Wikipedia — İnci Kefali
- [13]Wikipedia — Vaspurakan Krallığı
- [14]Wikipedia — 2011 Van depremi
- [15]Türk Patent Coğrafi İşaretler
- [16]Van Valiliği
- [17]Kültür ve Turizm Bakanlığı — Van
Bu sayfadaki tarih, nüfus ve UNESCO referansları yukarıdaki kamuya açık kaynaklarla doğrulanmıştır. Restoran, otel veya işletme adı barındırmıyoruz; gerçek deneyim için yerel rehbere danışın.