İstanbul → Giresun

Sapanca Gölü ve Maşukiye birleşik bir mola olarak değerlendirelim; bu uzun rotada zaman önemli. Önce Sapanca'da 10 dakikalık göl manzarası — 45 kilometrekarelik tatlı su yüzeyi, doğu-batı 16 kilometre, en derin 52 metre. Sonra 10 kilometre güneydoğu Maşukiye'ye iniş — Samanlı Dağları'ndan inen su köyün içinden geçer, alabalık çiftlikleri dere boyunca dizilidir. Yöresel alabalık ile öğle yemeği, dere üzeri masada 45 dakika. Ben her geldiğimde dere kıyısında bir dakika dur ve dinle dediğim an tam burasıdır.

Konuralp'e Düzce TEM çıkışından kuzeye 7 kilometrelik bir asfaltla ulaşırız; antik Prusias ad Hypium, Bitinya Krallığı döneminde MÖ 3. yüzyılda kurulmuş, Bitinya Kralı I. Prusias tarafından yeniden adlandırılmıştır. Roma tiyatrosu MS 2. yüzyıl yapımı, yaklaşık 6.000 izleyici kapasitesiyle. Üst sıradaki taş basamağa otur ve gözlerini bir an kapat — Roma çağı bir öğleden sonrası hayalini kur. Hemen yanında Konuralp Arkeoloji Müzesi, Bitinya ve Roma dönemi mozaikleri sergiler.

Akçakoca'ya vardığında ilk fark edeceğin şey havadır; Karadeniz'in nemli rüzgarı, fındıklık yamaçların yeşili. Cenevizli 13. yüzyıl Akçakoca Kalesi'nin kalıntıları sahile yakın bir burunda durur. Akçakoca'nın adı 14. yüzyıl başlarında bölgeyi fetheden Akça Koca Bey'den gelir. Akşamı uzatmak için sahil restoranlarına uzan; mevsiminde hamsi mutlak. Ben her geldiğimde gün batımı için kale burnunu seçerim.

2. günün ilk yarısı birleşik antik kent durağı. Karadeniz Ereğli (antik Heraclea Pontica, MÖ 560 Megaralı koloni) ve Cehennemağzı Mağaraları (Hades + Herkül 12. iş) 45 dakikalık hızlı tur. Sonra 115 kilometre kuzeydoğuya Amasra — antik Sesamus, MÖ 4.-3. yy Pers kraliçesi Amastris adına yeniden adlandırıldı, bugün UNESCO Geçici Liste'de "Cenevizli Karadeniz Ticaret Yolları" kapsamında. Boztepe ve Tavşan adaları, akropol kalesi, Bizans Aslanı, Amasra Müzesi 2 saat 15 dakikada gez. Liman bandında balık öğle yemeği + yöresel Amasra salatası.

Sinop'a akşam ışığında varırız; Türkiye'nin en kuzey il merkezi, antik Sinope'nin bugünkü mirasçısı, MÖ 7. yüzyılda Miletli İyon kolonistler tarafından kurulmuş Karadeniz'in en eski Yunan kolonilerinden biri. MÖ 412/404 dolaylarında antik filozof Diogenes burada doğdu; Kinik okulunun kurucusu. 2. gün konaklama burada. Akşam Sinop Kalesi burcundan Karadeniz manzarası, Diogenes Anıtı önünde dur. Yöresel mutfak: mantı, nokul.

Samsun'a kısa bir transit yapıyoruz; Türkiye Cumhuriyeti'nin başlangıç şehri, antik Amisos'un mirasçısı. 19 Mayıs 1919 sabahı saat 07:00 civarında Mustafa Kemal Atatürk Bandırma Vapuru ile Samsun limanına çıktı; Türk Kurtuluş Savaşı'nın resmi başlangıç işareti. Bandırma Vapuru Müzesi 25 dk + Onur Anıtı 1932 Heinrich Krippel 15 dk + sahil yürüyüşü 5 dk = 45 dk yeterli. Daha derin Samsun deneyimi için ayrı "İstanbul → Samsun" rotası var. Sonra 165 kilometre doğuya Ordu, ardından 45 kilometre doğu Giresun son etap.

Ordu'da Boztepe teleferiği kısa bir kentin yamacından Karadeniz manzarası deneyimi. Ordu, antik Cotyora/Kotyora'nın bugünkü mirasçısı, MÖ 7. yüzyılda Sinop'tan gelen Miletli kolonistler tarafından kurulmuş bir Yunan ticaret kolonisidir; Türkiye fındık başkentidir. Boztepe teleferiği 2012 yılında hizmete girdi, 2,5 kilometre uzunluğunda şehir merkezinden 450 metre yamacındaki Boztepe Yaylası'na bağlanır. 3-4 dakikada çıkarsın; tepeden Karadeniz panoraması, fındık tarlaları, yamaca yerleşmiş şehir silueti açılır. Ben her geldiğimde Boztepe'ye gün batımına yakın çıkarım. 60 dakikalık transit ile gidiş + tepe + dönüş tamamlanır, sonra 45 kilometre doğu Giresun'a son etap.

Vardık — Giresun, antik Pharnacia'nın bugünkü mirasçısı, Karadeniz'in tek yerleşik adası Aretias'ın evi. Şehir bir dik yamaca yerleşmiş, denize doğru iniyor; Giresun Kalesi kuzeydeki kale tepesinde Karadeniz'e bakar, iç şehir dik sokaklarla aşağıya iner. Antik Pharnacia, MÖ 180 civarında Pontus Kralı I. Pharnakes (Pharnaces I) tarafından kurulmuştur; kralın adına ithafen "Pharnacia" olarak anıldı, Pontus Krallığı'nın önemli liman kentlerinden biriydi, Roma, Bizans, Trabzon İmparatorluğu dönemleri sonrası 1461 Fatih Sultan Mehmed Trabzon fethi ile Osmanlı'ya katıldı. Modern adı Giresun, antik adın bozulmuş halidir (Yunan/Türkçe geçişi). Giresun Adası asıl simgesel önemine sahiptir: sahilden 1,2 kilometre açıkta yer alan bu küçük ada (yaklaşık 40.000 m²) Karadeniz'in tek yerleşik (insan barınmasına izin veren) adasıdır. Antik Yunan mitolojisinde Aretias adıyla anılırdı; Apollonius Rhodius'un "Argonautika"sında anlatılan Argonautlar (Iason ve arkadaşları)'ın bu adada Amazonların tapınağına uğradığı söylenir; aslında Karadeniz Amazon mitolojisinin kuzey çıpasıdır. Adada Bizans dönemi şapel kalıntıları ve küçük orman örtüsü mevcut; sahilden motorla 15 dakikada ulaşılır. Şehirde gezilecek diğer yerler: Giresun Kalesi (Bizans-Trabzon İmparatorluğu-Osmanlı katmanlı), Atatürk Heykeli ve Anıtı, Sahil Bandı, Çocuk Müzesi (Giresun'da bulunan tek çocuk müzesi). Yöresel mutfak: fındık ürünleri, yöresel pide, mıhlama. Bu rota burada biter; bir sonraki uzantı için Şebinkarahisar Kalesi (105 km güney, dramatic kayalık kale, antik Mavrokastron) veya Trabzon Sümela Manastırı (135 km doğu) seni bekler.