Giresun

Giresun, Türkiye'nin Doğu Karadeniz Bölgesi'nin batı kapısı, Karadeniz kıyısında 448 bin nüfuslu küçük ama tarihsel açıdan zengin bir fındık şehridir. 6.934 km² yüzölçümü ve 448.000 nüfusu; şehir merkezi 10 m rakımda kıyı, ardından 1.500-2.000 m yaylalara yükselen dağlık iç kesim. Komşu illeri 5 tane: Trabzon (doğu), Gümüşhane (güney-doğu), Erzincan (güney), Sivas (güney-batı), Ordu (batı)**.

Giresun Adası — Türkiye'nin Karadeniz'deki Tek Adası. Şehir merkezinin 1.6 km kuzeyinde, 24.000 m² küçük ada; antik adı "Aretias" — Amazon savaşçı kadınlarının adası. Mitolojik bir ada — Yunan mitolojisinde Apollon ve Areopagus tapınağı vardı; Argonaut efsanelerinde Iason'un uğradığı ada. Bizans döneminde manastır; bugün Bizans kilise kalıntıları ve antik yapı izleri. Türkiye'nin Karadeniz'de tek adası. Aksu Festivali (20 Mayıs) Pontus mitolojisi kökenli ada ile bağlantılı.

"Kiraz" Sözcüğünün Doğum Şehri — Kerasus → Cerasus → Cherry. Giresun antik çağda Kerasus adıyla bilinirdi — Yunanca "kiraz şehri"; Pontus generali Lucullus MÖ 1. yy'da Giresun'dan kirazı Roma'ya götürdü. Latince "Cerasus", Fransızca "cerise", İngilizce "cherry" — kiraz sözcüğünün dünya dillerine geçişi Giresun'dan. Türkiye'nin "Kiraz Anavatanı" olarak bilinmesi tarihsel kanıtlı.

Giresun Tombul Fındığı — Türk Patent Coğrafi İşareti, Dünyanın En Kaliteli Fındığı. Türkiye dünya fındık üretiminin %75'ini yapar; Giresun bu üretimin önemli bölümünü karşılar. "Tombul" tipi — yağ ve aroma açısından dünyanın en kaliteli fındık çeşidi; Avrupa çikolata ve şekerleme sanayisinin temel hammaddesi (Ferrero başta). Giresun fındığı uluslararası borsalarda en yüksek fiyatla işlem görür; eylül-ekim hasat zamanı kıyıdan dağa kadar tüm ovalar fındık bahçesi.

Aksu Festivali — Anadolu'nun En Eski Festivallerinden. Her yıl 20 Mayıs; Pontus mitolojisi kökenli kadın inanç ritüelleri. Pagan + Yunan + Türk birleşik kültürel miras; Aksu Çayı kıyısında, Giresun Adası ile bağlantılı. Çağrılan dileklerin kabul olduğu geleneği. Türk halk inancının canlı tanığı, Karadeniz'in en eski kutlamalarından.

Giresun Kalesi. Şehir merkezindeki tepe üzerinde Pontus dönemi (MÖ 4.-1. yy) temelli; Roma, Bizans, Pontus Komnenleri, Osmanlı katmanları. Topal Osman Ağa Anıt Mezarı kale içinde; kale tepesinden Karadeniz, Giresun Adası ve şehir manzarası. Şehrin sembolik kalbi.

Şebinkarahisar — Yüksekteki Tarihsel Kasaba. Giresun'un güneyinde, 1.300 m rakımda; eskiden Trabzon vilayetine bağlı önemli vilayet. Karahisar Kalesi — Mengücekli temelli (12. yy), Akkoyunlu/Osmanlı katmanlı; dağ üzerinde dramatik silüet. Şebinkarahisar Lahanası yöresel ürün, yöresel taş hanları, eski Osmanlı evleri.

Topal Osman Ağa (1883-1923). Giresunlu, Karadeniz milis komutanı; Türk Kurtuluş Savaşı'nın önemli halk kahramanlarından. Mustafa Kemal'in muhafız komutanı; 1923'te trajik şekilde öldürüldü. Topal Osman Anıtı Giresun şehir merkezinde, Atatürk Köşkü ile birlikte Cumhuriyet hafızası. Giresun'un manevi kahramanı.

Kümbet ve Bektaş Yaylaları. Giresun'un dağlık iç kesimlerinde 1.700-2.000 m rakımda; Karadeniz'in en gelişmiş yayla turizmi adreslerinden. Kümbet Yaylası — çiçek tarlaları, kara lahana, yörük transhumans; Bektaş Yaylası — yöresel köy konakları, Sis Dağı manzarası. Yaz aylarında yörük yayla şenlikleri.

Sis Dağı. Görele ilçesinde, adından da anlaşılan sisli yayla bölgesi; Karadeniz'in en sisli ve fotoğraflık dağlarından. Yöresel halkın yaz hafta sonu kaçışı; köy konakları ve ahşap evler.

Tirebolu — Bedrama Kalesi. Giresun'un doğu ilçesi; Tirebolu'nun batısında Bedrama Kalesi Bizans temelli kale, Karadeniz kıyısı tarih kasabası. Pasaca Şelalesi doğa noktası.

Diğer önemli noktalar: - Atatürk Köşkü (Giresun) - Gazi Müzesi (Topal Osman ile ilgili sergiler) - Görele — yöresel kasaba - Çıtlakaya Yaylası - Mavi Göl (Çamoluk) - Aksu Çayı vadisi (Dereli) - Pasaca Şelalesi (Görele) - Karagöl Yaylası - Kale Mahallesi (Giresun merkez) - Eski Cumhuriyet Caddesi — yöresel sokak

Yöresel mutfak Karadeniz mutfağının damak hafızasıdır. Giresun Tombul Fındığı (CGİ) — fındık ezmesi, fındık kaplaması, çikolata; Türkiye'nin damak ihracatı. Giresun Kara Lahana Sarması (CGİ adayı) — Karadeniz mutfağının imza yemeği; kıyma + bulgur + nane içli kara lahana yapraklarına sarılır. Sıkmaç — yöresel ekmek + tereyağı + peynir; Çadı, Kuymak (mıhlama), Pide, Şebinkarahisar Lahanası.

Tarihsel katmanlar: Pontus Krallığı (MÖ 280-MÖ 64) — Kerasus → MÖ 64 Roma'ya bağlanma → Bizans (Kerasunda) → Trabzon Komnenleri (1204-1461) → 1461 Fatih Sultan Mehmed Trabzon İmparatorluğu'nu yıktı, Giresun Osmanlı'ya katıldı → Osmanlı sancağı → 1916-18 Rus işgali → 1920'lerde Topal Osman ve milli mücadele → Cumhuriyet (1923).

Sonuç olarak Giresun'a gelen gezgin dört yolculuğu birleştirir: bir Karadeniz adası ve mitolojik pelegrinaj (Giresun Adası + Aksu Festivali + Aksu Çayı), bir kiraz ve fındık tarımı keşfi (Tombul Fındığı (CGİ) + fındık bahçeleri + Şebinkarahisar yüksek kasaba), bir yayla ve doğa rotası (Kümbet + Bektaş + Sis Dağı + Pasaca Şelalesi), ve bir Cumhuriyet hafızası deneyimi (Topal Osman Anıtı + Atatürk Köşkü + Giresun Kalesi). Giresun'u sevenler, Türkiye'nin Karadeniz kıyısının damak ve doğa zenginliğini fark edenlerdir; 2 gün şehir + ada + Kümbet, 3 gün Şebinkarahisar + Sis Dağı dahil.