Karaman → Konya

Bu noktada yol tam anlamıyla düzleşiyor ve ufka uzanıyor. Konya Ovası — Türkiye'nin en büyük tahıl alanlarından biri, eski Selçuklu ve Roma dönemlerinde de aynı şekilde bereketli tarım toprağıydı. Sağa bak, sola bak: ufka kadar arpa, buğday, mısır; traktörler çalışıyor, tarla yolları şeritleniyor. Bu görüntüde romantik bir şey var, ama pratik bir şey de: bu ova, Orta Anadolu'nun tahıl ambarıdır. Yol kenarında bir yerde dur, araçtan çık, derin bir nefes al. Toprak kokusu farklı — nem yok, Karadeniz'in yaşlığı değil bu; kuru ve bereketli, bir Orta Anadolu alçakbasınç sahnesinin kokusu. Biraz daha gidince Çatalhöyük kavşağına ulaşacaksın — oradan önemli bir karar seni bekliyor.

Çatalhöyük'te ayakkabının toprağa bastığında bir an dur: bu toprak 9.500 yıl önce de bastığın topraktı. İnsanlığın "şehir" kavramını ilk kez denediği yerlerden biri. Burada ne cadde vardı ne kamu meydanı; evlerin çatıdan girildiği, yan yana sıkışık bir Neolitik düzen. Arkeolog James Mellaart 1958'de kazıya başladığında ne bulduğunu tam anlayamadı — höyük o kadar zengin ve katmanlıydı ki çalışmalar bugün hâlâ sürüyor. Ziyaretçi Merkezi'nde bulunan replikalar ve duvar resimleri kasabanın iç düzenini somutlaştırıyor; avcı-toplayıcıdan çiftçiye geçişin bu damıtılmış anını bina modellerinde görebilirsin. Höyüğün üstüne çıkınca etrafına bak: düz bir tarla içinde bu kabarca yükselmiş toprak yığını, altında barındırdığı 18 yerleşim katmanıyla görünmeden çığlık atıyor. UNESCO 2012 tescili bu sesin dünyaya duyurulmasıydı.

Konya'ya girince şehrin önce sıradan görüneceğini biliyorum — büyük, modern, düz. Ama tarihi merkeze yaklaştıkça gökyüzünde yeşil bir kubbe beliriyor: Mevlana Müzesi. Bu yeşil kule, 13. yüzyıldan beri bu şehrin kalbinde. Mevlana Celaleddin Rumi 1207'de doğdu, 1273'te Konya'da vefat etti; türbesi hemen ardından inşa edildi ve o günden bu yana kesilmeksizin ziyaret ediliyor. Türbeye girerken neden saygı yavaşlaması hissedildiğini anlamak zor — belki çünkü sekiz yüzyıl boyunca milyonlarca insan orada aynı şeyi hissetti. Alaaddin Tepesi şehrin merkezindedir; tepede Selçuklu sultanlarının saray kalıntıları ve Alaaddin Camii (12-13. yüzyıl) var. Buradan şehrin 360° panoraması açılır. Karatay Medresesi (1251) çinileriyle dünyada eşsiz; gökyüzünü temsil eden lacivert mozaikler kubbeyi doldurmuş, ortada bir havuz, üstte yıldız motifli fanus. İnce Minareli Medrese'nin kapısındaki taş oyma süslemesi Selçuklu ustaların zirvesidir. Bu dört nokta bir yarım gün içinde gezilebilir; Konya büyük ama bu tarihi üçgen yürüme mesafesinde.