Karaman

Karaman, Toros Dağları'nın iç Anadolu'ya açılan eteklerinde, Türk dil tarihinin en önemli kararının verildiği şehir. Antik adıyla Larende, M.S. 4. yüzyıldan itibaren Bizans piskoposluk merkezi; 13. yüzyıldan itibaren Karamanoğulları Beyliği'nin başkenti, Anadolu Selçuklu sonrası bağımsız bir Türk gücünün merkezi. Karamanoğulları Beyliği (1250-1487) 237 yıl boyunca Anadolu'da Osmanlı'ya rakip büyük Türk hanedanlığı oldu; 1487'de Fatih Sultan Mehmet döneminde kesin olarak Osmanlı topraklarına bağlandı.

13 Mayıs 1277 — Karamanoğlu Mehmet Bey Türkçe Fermanı. Anadolu Selçuklu Devleti'nin sonlarına doğru, sarayda ve resmi yazışmalarda Farsça ve Arapça'nın egemen olduğu dönemde; =="Şimdiden geru hiç kimesne kapuda ve dîvânda ve mecâlis ve seyrânda Türkî dilinden gayrı dil söylemeye!"== fermanıyla Karamanoğlu Mehmet Bey Türkçeyi resmi devlet dili ilan etti. Bu tarih bugün 13 Mayıs Türk Dil Bayramı olarak Türkiye'de resmen kutlanır; Türk dil tarihinin en önemli yıldönümlerinden, kentin meydanında Mehmet Bey heykeli.

Mader-i Mevlana (Aktekke) Camii (1370) — Karaman merkezindeki en önemli yapılardan; Mevlana Celaleddin Rumi'nin annesi Mümine Hatun'un türbesi. Mevlana ve ailesi 13. yüzyıl başında Belh'ten (Afganistan) göçtükten sonra Konya'ya yerleşmeden önce Karaman'da (Larende) yıllarca yaşadı; Mümine Hatun burada vefat etti, türbesi Karamanoğulları döneminde camiye çevrildi. Karamanoğulları mimarisinin sade güzelliğinin örneklerinden.

Yunus Emre Türbesi, Karaman merkezindedir; Yunus Emre'nin (1240-1320 yaklaşık) Türk halk şiirinin sembol şairinin türbe ve mescidi. Karaman, Yunus Emre'nin yaşadığı ve mezarı olduğu iddia edilen yerlerden biridir; bir diğeri Eskişehir Sarıköy'dür. Yunus Emre UNESCO 2021 yılı uluslararası tema/anma kişiliği seçildi.

Karaman Kalesi Bizans-Selçuklu-Karamanoğulları katmanlı kalesi; Karaman merkezi panoramik gören tarihi sembol. Hatuniye Medresesi (1382) Karamanoğulları emiri Alaaddin Bey'in eşi tarafından yaptırılan, Anadolu Türk-İslam dünyasının önemli medreselerinden; kesme taş, taç kapı, dört eyvanlı plan.

Binbir Kilise (Madenşehir). Karaman merkezinin yaklaşık 60 km güneydoğusunda, Karadağ (eski adıyla Karasis Dağı) eteklerinde M.S. 4-9. yy Bizans erken Hıristiyan kilise yerleşimi; yüzlerce kilise kalıntısı, kaba kesme taş bazilika planları, vaftiz havuzları. Anadolu Hıristiyan mimari tarihinin en önemli açık hava müzelerinden*, az ziyaret edilen ama benzersiz arkeolojik alan*.

Taşkale Tahıl Ambarı (Manazan Mağaraları). Taşkale ilçesinde kayalara oyulmuş, yaklaşık 800 yıllık geleneksel tahıl depoları; bugün hâlâ köy halkı tarafından buğday saklamak için kullanılır. Türkiye'nin tek faal geleneksel tahıl ambar sistemi; yumuşak, gözenekli kayalardan içeride tabii klima oluşturularak tahıl yıllarca saklanır. Aynı bölgede Manazan Mağaraları Bizans-Erken İslam dönemi kayadan oyulma yerleşimleri.

Karaman Divle Obruğu Tulum Peyniri (CGİ — AB Tescilli) Türk Patent Coğrafi İşaretli ve Avrupa Birliği Coğrafi İşareti (PDO) tescilli ender Türk peynirlerinden. Ayrancı ilçesinin Üçharman köyündeki Divle Obruğu adlı doğal mağaranın özel iç ikliminde olgunlaştırılır; yıllarca kayadan kayan damla suların oluşturduğu obrukta peynir tulumlarının dönemsel olarak saklanması ve özel mikroflorayla aroması, dünyada eşi olmayan bir mağara peyniri. Karaman Bamyası (CGİ) küçük taneli, yöresel kuru bamya — taze ya da kuru hali ile yöresel mutfakta.

Ermenek (Karaman'ın güneyinde Toros'un eteklerinde), Ermenek Baraj Gölü Türkiye'nin en yüksek baraj gövdesi (218 m, dünyanın 6. yüksek). Ayrancı, Sarıveliler, Kazımkarabekir, Başyayla yöresel ilçeler.

Tatilpanosu.net'te sana net söyleyeceğim: Karaman'ı 2 günde gez. 1. gün merkez (Karaman Kalesi + Hatuniye Medresesi + Mader-i Mevlana Camii + Yunus Emre Türbesi + Karaman Müzesi); 2. gün Binbir Kilise (Madenşehir) + Taşkale Tahıl Ambarı + Manazan Mağaraları. Mayıs-Haziran ve Eylül-Ekim ideal aylar; 13 Mayıs Türk Dil Bayramı'nda kentte özel törenler.