Konya → Karaman

Çumra'ya yaklaşırken sağ tarafta küçük bir tabela beliriyor: Çatalhöyük — 11 km. Bu kısa sapmanın ardında insanlığın 9.500 yıllık bir sorusunun yanıtı yatıyor. Burada cadde yoktu, meydan yoktu; insanlar evlerin çatılarından aşağı iniyordu, yan yana sıkışık bir Neolitik bütünlük içinde. Arkeolog James Mellaart 1958'de kazıya başladığında içinden çıkamadığı bu höyüğü onlarca yıl dünyaya sunmaya çalıştı. 18 farklı yerleşim katmanı — her biri ayrı bir nesil; ama hepsi birlikte avcı-toplayıcılıktan tarıma geçişin en ayrıntılı belgesi. Ziyaret Merkezi'nde sergilenen duvar resimleri ve ev replika modelleri bu Neolitik düzeni somutlaştırıyor; höyüğün üstündeki platformdan bakınca düz bir tahıl tarlası içindeki bu kabarca yükselti altında barındırdığı sekiz binin sessiz çığlığını duyarsın. UNESCO 2012 tesciliyle bu ses artık dünyaya taşınmış.

Karaman'a girerken şehrin siluetinde taş bir kale yükseliyor. Konya'nın Selçuklu camileri ve Mevlana'nın türbesini geride bıraktıktan sonra buradaki ölçek daha küçük ama daha sarıcı. Karamanoğulları — yaklaşık 1250'den 1487'ye kadar Anadolu'nun bu köşesini yöneten Türkmen beyliği; Osmanlı ile defalarca çatıştılar, Konya'yı geçici olarak aldılar ve Selçuklu mirasının asıl sahibi olduklarını savundular. Ama en önemli anları 13 Mayıs 1277'de yaşandı: Karamanoğlu Mehmet Bey bir fermanla Türkçeyi devlet dili ilan etti. Arapça ve Farsça'nın hâkim olduğu bir dönemde bu, Anadolu Türk kimliğinin yazılı bir sesi oldu. İbrahim Bey İmareti (1434), beyliğin en görkemli yapısı; cami, medrese, imaret ve türbe tek komplekste. Hatuniye Medresesi'nde (1381) taş ve ahşap işçiliği bir arada — Osmanlı dönemine gelmeden bu coğrafyanın ustalarını burada okuyorsun. Akşam vakti Karaman Kalesi'ne çık; şehrin gün batımı renkleri başkadır.