Erzurum → Muğla

Erzincan yolun ortasında bir nefes molası. Şehir 1939 ve 1992 depremlerinden sonra yeniden kurulmuş; antik yapı az ama Terzibaba Türbesi (19. yy, Nakşibendi şeyhi) şehrin manevi odağı. Öğle yemeği için Erzincan tulumu (koyun sütü, deriye basılmış, coğrafi işaret tescilli) + ekmek ideal. Vaktin varsa 77 km güneydeki Kemaliye'ye (eski adı Eğin) uğra — Karanlık Kanyon ve Fırat yamacında asılı taş evleriyle Anadolu'nun en pitoresk kasabalarından. Ama 1.510 km'lik rotada sapmak sabah kaybetmek demek; molayı kısa tut.

Sivas akşamına vardığında şehir meydanında üç Selçuklu medresesi karşında yan yana duruyor. Şifaiye Medresesi 1217 tarihli, I. İzzeddin Keykâvus tarafından tıp medresesi olarak kurulmuş — Anadolu'nun ilk hastane-medresesi. Geniş avlu, revaklar, taç kapısı astronomi sembolleriyle süslü. Karşısında Çifte Minareli Medrese (1271 İlhanlı Şemseddin Cüveyni) sadece cephesi ve iki minaresi ayakta — iç kısmı yıkılmış. Gök Medrese (1271 Sahip Ata Fahreddin Ali) mavi çinili cephesiyle Sivas'ın en süslü yapısı. Ulu Cami (1197 Danişmendli dönemi) şehrin en eski camisi, 50 ayak üzerine oturmuş ahşap tavanlı iç mekân. Eğer 1 gün fazlan varsa 170 km güneydoğudaki Divriği Ulu Camii'ni (UNESCO 1985, 1228 Mengücek Beyliği) görmen için fırsattır — Anadolu'da UNESCO Dünya Mirası'na alınan en erken İslam eseri.

Kayseri'ye girerken Erciyes'in 3.917 metre karlı zirvesi güneyde görünür. Hunat Hatun Külliyesi 1238 tarihli, I. Alaeddin Keykubad'ın eşi Mahperi Mualime Hatun tarafından yaptırılmış — cami, medrese, hamam, türbe kompleksi. Anadolu'da bir hatun (kadın) tarafından yaptırılan ilk büyük Selçuklu külliyesi. Kayseri Kalesi şehir merkezinde siyah volkanik taştan (Erciyes lavı); Bizans kurulumu, Selçuklu-Osmanlı genişletmesi. Öğle için mantı (elde yapılmış küçük, tahtakale) veya pastırmalı kuru fasulye. Kayseri pastırması ve sucuk coğrafi işaret tescilli — yoldan almak istersen Tarihi Kapalıçarşı civarı.

Sultan Hanı'na vardığında büyük taç kapı önünde dur. 1229 yılında I. Alaeddin Keykubad'ın yaptırdığı bu kervansaray, Anadolu'nun en büyük Selçuklu hanıdır — 4.866 m² kapalı alan, yazlık ve kışlık iki bölüm, ortasında köşk mescit. Mimarı Mehmed bin Havlan (Şamlı). Taç kapıda geometrik taş oyma ustalığı yüzyılları aşan bir zanaat. İpek Yolu tüccarları günde yüzlerce devenin geçtiği han; Selçuklu sultanları tüccarlara ücretsiz 3 gün konaklama + yemek + veteriner + tamirhane garantisi vermiş. Müze Kart ile iç avluyu, mescit kubbesini, kışlık bölümü gez. Aksaray merkezinde gecelemek, ertesi sabah Konya'ya 150 km yakından başlamak için ideal. Dilersen 60 km güneye Ihlara Vadisi'ne günübirlik sapma yapabilirsin (Aksaray'ın en bilinen yeri).

Konya'ya girdiğinde Selçuklu başkentinin düzlüğü seni sarar. Mevlana Müzesi — Yeşil Kubbe dört fil ayağı sütun üzerinde, turkuaz çinili. 1273'te ölen Mevlana Celaleddin Rumi'nin sandukası içerideki sessizlikte; 1926'dan bu yana müze, 2024'te 3 milyon 48 bin ziyaretçi ile Türkiye'nin 2. en çok ziyaret edilen müzesi. Dergahın özgün semahane, mutfak, derviş hücreleri düzeni korunmuş. Karatay Medresesi (1251) Konya'nın en süslü yapısı — kubbesi mavi-beyaz çini kakma, içerisinde Çini Müzesi. Alaeddin Tepesi'nde Alaeddin Camii (1220 II. Kılıçarslan-Alaeddin Keykubad) — Selçuklu sultanlarının namazgahı ve türbeleri. İnce Minareli Medrese (1264 Sahip Ata) taç kapı stalaktit mukarnaslarıyla Selçuklu taş oyma sanatının zirvesi — bugün Ahşap ve Taş Eserler Müzesi. Akşam için Mehmet Dede Türbesi aydınlanmış dergah avlusunda oturulabilir. Etli ekmek (Konya pidesi), fırın kebabı Konya klasikleri.

Afyonkarahisar'a girdiğinde şehrin üzerinde 226 metre yükselen siyah volkanik kayanın silueti seni karşılar — Karahisar (Kara Hisar) adı buradan. Kale Bizans-Selçuklu-Osmanlı katmanlı, 700 basamakla 20 dakikada tepeye çıkabilirsin; ovayı tamamen ayakaltında görürsün. Ulu Camii 1272 Selçuklu dönemi, 40 ahşap direk üzerine oturmuş tavanı ile Anadolu ahşap direkli cami geleneğinin önemli bir örneği. Minber tamamen ahşap, çivisiz bağlantılarla — 750 yıldır ayakta. Kaymak + bal + ekmek kadayıfı Afyon kahvaltı klasik üçlü; sucuk da Afyon coğrafi işaretli, odun ateşinde kavrulur. Şehir termal kaynakları ile de ünlü.

Pamukkale'ye vardığında bembeyaz bir dağ karşında yükselir — aslında bir yamacın 2.700 metre genişliğinde beyaz traverten (kalsiyum karbonat) örtüsü. UNESCO Dünya Mirası 9 Aralık 1988'de tescil edilmiş, referans 485, karma kriter iii+iv+vii (nadir kriter — sadece 40 civarı Dünya Mirası alanında var). Ayakkabını çıkar (zorunlu, mineral korunur), 36 °C termal suyun üzerinde yürü. Yukarıda Hierapolis — MÖ 2. yy Pergamon Kralı II. Eumenes kuruluşu; 9.500 kişilik Roma tiyatrosu yamaca yaslanmış, Apollon Tapınağı Plutonion mağarasının üstünde. Kleopatra Havuzu dibinde Roma sütunları suya gömülmüş; 36-57 °C termal suda yüzebilirsin (mayo + ek ücret). 1 tam gün Pamukkale'de geçir — sabah 08:00 giriş en sakin; yaz öğlesi güneş körletir, kalabalık yoğun.

Muğla'ya vardığında 1.510 km önce Erzurum'un karlı yaylasında başlayan yol Ege'nin batı ucunda sonlanır. Saburhane Mahallesi'nde dar taş döşeli sokaklar, iki katlı beyaz evler, meşhur Muğla bacaları (evlerin damlarında kırmızı kiremit kümeleri) — hepsi Osmanlı ve 1923 mübadelesi öncesi Rum sivil mimarisinin izleri. Muğla Ulu Camii 1344 tarihli, Menteşe Beyi İbrahim Bey tarafından yaptırılmış — beylikler dönemi Anadolu cami mimarisinin nadir örneklerinden. Saburhane Meydanı'nda Kurşunlu Cami (1493 Osmanlı) ve 18. yüzyıl Osmanlı hamamı. Şehir küçük, yürüyerek 2-3 saatte gezilir. Akşam için Muğla köftesi (kuzu kıymaları, ızgara) ve tarhana çorbası klasik. Deniz istersen 25 km güneyde Akyaka koyu (Gökova körfezi) — sazlıklar, Kadınazmağı deresi, sakin plaj.