Giresun → Trabzon

Tirebolu'ya girer girmez göreceğin ilk şey: denizin üstüne yarımada gibi uzanmış bir burnun ucundaki Bedrum Kalesi. Bizans döneminde yapılmış, Cenevizliler 14. yüzyılda yenilemiş, Trabzon Rum İmparatorluğu'na bağlı bir liman karakolu olarak kullanılmış. Bugün kalenin duvarları içinde yürüyebiliyorsun — burçtan bakınca üç tarafın deniz, ufukta Karadeniz mavisi, altında dalgaların kayalara çarptığı keskin bir kayalık. Burada beş dakika kal, sadece izle. Tirebolu sadece kaleden ibaret değil; Saint Jean Kalesi de var — şehir merkezinin batısında, daha küçük ama daha sakin bir başka burç. Aşağıda Harşit Çayı sessizce denize karışıyor; Birinci Dünya Savaşı sırasında Rus İlerleyişi tam burada durdu, Harşit Çayı doğal sınır oldu. Eski liman halkı şimdi çay bahçelerinde oturuyor; sahil promenadında bir küçük mola yap, bardak çayı ısmarla, denize bak.

Görele küçük bir kasaba — büyük tarihi yok ama büyük bir kültürel ağırlığı var. Karadeniz'in en bilinen müzik aleti kemençenin beşiği burası; Görelili kemençe ustaları bütün Karadeniz boyunca tanınır. Sahil parkında durur durmaz fark edeceğin bir şey var: meydanın ortasındaki kemençe heykeli. Üç tellisinin metale dökülmüş hali, bir Görele ustasının elinde gibi. Bu heykelin önünden geçmeden Görele'den ayrılma. Kasabanın arkasında Sis Dağı yükselir; 2.000 metreyi aşan bir Karadeniz yaylası, yaz aylarında bulutların üstüne çıkmak için Görelili ailelerin kaçış noktası. Şimdi sis dağına çıkmıyoruz çünkü ana yolumuz devam ediyor; ama not al — Görele'ye yaz ortasında bir gün ayırmaya değer. Sahil parkından on dakika nefes al, Karadeniz'in tuzlu havasını içine çek, sonra yola devam.

Sahilden ayrılıp birkaç dakika tepeye tırmandığında Akçaabat'ın en değerli sırrına varıyorsun: Ortamahalle. Burası 19. yüzyıl Karadeniz mimarisinin en doyurucu örneklerinden biri — taş alt katlar, ahşap üst katlar, çıkıntılı cumbalar, dar arnavut kaldırımı sokaklar. Yamaca tutunmuş bu mahalle tescilli sit alanı. Yürürken karşına çıkan evlerin çoğu 120-150 yaşında; bazıları restore edilmiş ve butik konaklamaya dönüşmüş, bazıları hâlâ yerel ailelerin oturduğu yaşayan evler. Mahallenin ortasında küçük bir meydan, eski bir kahvehane, bir-iki çay bahçesi var. Burada yapılacak en doğru şey hızlı yürümek değil — bir cumbanın altında durup yukarı bakmak, eski bir ahşap kapının tokmaktaki patinaya dokunmak, mahalle çocuklarının seni topla geçmesini izlemek. Akşam ışığında Ortamahalle başka bir yerdir; saat 17:00 civarına denk getirebilirsen ahşap evlerin üstünde altın bir ışık olur, fotoğrafların hepsi başka.

Vardık. Trabzon Ayasofyası önünde duruyorsun — 13. yüzyılın ortalarında, Trabzon Rum İmparatorluğu döneminde I. Manuel Komnenos tarafından inşa ettirilmiş bir Bizans kilisesi. Yapı planı haç-içinde-kare; iç duvarlarında hâlâ orijinal freskler var: Yaratılış sahneleri, İncil tasvirleri, azizler. Osmanlı döneminde camiye dönüştürüldü, Cumhuriyet'te müze oldu, 2013'ten sonra yeniden cami olarak ibadete açıldı. Freskler bir kısmı perdelendi ama önemli bir bölümü hâlâ görülebilir. Yapının dış duvarındaki kabartmalar — özellikle güney portaldaki Yaratılış kabartması — Bizans taş işçiliğinin Anadolu'daki en güçlü örneklerinden. Ayasofya'dan çıktığında günbatımına yetiştiyse aracını al, Boztepe'ye çık. Trabzon ayağının altında uzanır; liman, deniz, çatılar, ufukta Karadeniz turuncuya boyanır. Trabzon'da seni bir gece daha tutacak bir mıknatıs varsa o da Sümela'dır — yarına bir gün ayır, Maçka yamaçlarına çık, manastırın kayalara kazınmış görüntüsü seni bekliyor.