Hoş geldin. Ben Gül Dinç, bugün seninle Doğu Karadeniz'in en küçük ama en katmanlı dağ rotalarından birine çıkıyoruz. Önümüzde sadece 75 kilometre var, ama bu mesafede iki köklü Anadolu şehri arasında geçeceğiz: Gümüşhane'nin 1.150 metre rakımındaki vadi şehri ve Bayburt'un 1.550 metre yaylasındaki Çoruh kasabası. Yol boyunca seni bekleyenler küçük değil — Köse'nin sessiz dağ vadisinden geçecek, Aydıntepe'de kayaya oyulmuş galeri sistemli yer altı şehrini göreceğiz, sonunda Bayburt'un Kale Mahallesi'ndeki dik kayalığın üstüne kurulmuş ortaçağ kalesinin burçlarından Çoruh vadisine bakacağız. Tatilpanosu için bu rotayı kurgularken bunu biliyordum — her sayı, her tarih, her mesafe Wikipedia ile doğrulanmış. Bagajını topla, çıkıyoruz.
Tur Planlayıcı
Başlangıç saatini seç, plan otomatik hesaplansın
Gümüşhane → Bayburt Yolculuk Hazırlığı
Hazırlık
Bavul
Araç
Belgeler
Yol Güzergahı
Haritada bir durağa tıkla veya kartları aşağı kaydırarak harita otomatik o noktaya yaklaşır.
Yola Gümüşhane'nin Harşit Çayı kıyısından çıkıyoruz; ama bu rotanın özelliği şu — önümüzdeki 75 kilometre boyunca üç farklı vadi geçeceğiz ve her vadi başka bir hikaye anlatacak. Şehri tanımak istersen önce ismine bak; gümüş artı hane, yani gümüşün yuvası. Bizanslılar bu dağlardaki damarları işletmiş, Trabzon Rum İmparatorluğu sürdürmüş, Osmanlı 17. yüzyıla kadar burada gümüş para basmış. Bugün maden gücü çekildi ama vadi aynı, rakım hâlâ 1.150 metre, ve şehir Harşit boyunca yaklaşık on iki kilometre uzanıyor. Aracını merkeze bırak, kısa bir göz at — eğer önceden Süleymaniye Mahallesi'ni gezdiysen tekrar girmene gerek yok; bu rotada Bayburt'a varmak ana hedef. Ben her bu rotayı yaptığımda Gümüşhane'den saat 10:00 sularında çıkarım — kısa rota, dolayısıyla erken çıkış kuralı yok, ama Bayburt'a öğle yemeği için varmak güzel olur.
Sana en içten tavsiyem şu: Gümüşhane'den çıkmadan önce yakıtı kontrol et — kısa rota olsa da Bayburt'ta istasyon var ama dağda fiyat yüksek olabilir. Saat 10:00 sularında çıkış ideal; öğleyi Bayburt'ta yöresel Bayburt çorbası ile yapabilirsin. Bu rota tek gün, akşam Bayburt'ta konaklayabilir veya Erzurum'a devam edebilirsin (165 km, ayrı bir rota).
Gümüşhane'nin gümüş madenleri tarihte üç farklı para birimini doğurmuş — Bizans solidusu, Trabzon Rum İmparatorluğu aspersi, Osmanlı akçesi. Şehir yüzlerce yıl boyunca Karadeniz'in en önemli darphane merkezlerinden biriydi; 17. yüzyılda üretim doruğa ulaşmış, sonra damarların tükenmesi ve modern ticaret yollarının değişmesiyle yavaş yavaş söndürülmüştür.
- ›Yakıt kontrolü — dağda fiyat yüksek
- ›Saat 10:00 ideal çıkış (kısa rota)
- ›Süleymaniye Mahallesi önceden gezildiyse atla
- ›Bayburt çorbası öğle için planla
Burada Önerdiklerimiz
Gümüşhane'den çıkışta D-100 üzerinden doğuya, Bayburt yönüne dönüyoruz; Köse 25 kilometre ileride, yarım saatlik bir geçiş. Bu kısa parça boyunca yol Harşit vadisinin yan kollarından birine giriyor; manzara Karadeniz nemli ormanlarından açık dağ yaylalarına dönmeye başlar. Yol genelde geniş, virajlar yumuşak, ortalama hızını seksen tutarsan rahat.
Köse'ye girer girmez fark edeceksin: ortam bambaşka. Gümüşhane'nin Harşit vadisi geride kaldı; şimdi Çoruh havzasının batı kapısındasın. Bu küçük Gümüşhane ilçesi yaklaşık 1.450 metre rakımda, etrafında geniş dağ yaylaları, ufukta Karadeniz iç dağ silsileleri. Burada büyük bir tarihi yapı yok ama meydan sıcak ve sakin; aracını çek, yirmi dakika nefes al, bir bardak çay iç. Ben her bu rotayı yaptığımda Köse'de kısa bir mola veririm çünkü buradan Aydıntepe ve Bayburt'a doğru yol giderek daha sessiz oluyor — şehir kalabalığı tamamen geride kalır, sadece dağ ve yayla ile baş başa kalırsın. Eğer öğleye yaklaştın ise meydan çevresindeki küçük çayhanelerden birinde yöresel bal veya kaymak alabilirsin; Köse balcılığı ile yöresel olarak bilinir.
- ›Köse 1.450 m — yayla havası
- ›Meydanda çayhane molası
- ›Köse balı yöresel imza
- ›Aydıntepe'ye 35 km — yarım saat
Burada Önerdiklerimiz
Köse'den Aydıntepe'ye yaklaşık 35 kilometre, yarım saatlik bir geçiş. Bu parça boyunca yol açık ve düz; manzara giderek genişler, ufukta Bayburt'un Çoruh vadisinin kuzey eteklerini görmeye başlarsın. Aydıntepe Bayburt'a bağlı küçük bir ilçedir, ama bu rotanın asıl hediyesini barındırıyor — Aydıntepe Yeraltı Şehri. Sapakta tabela var, kaçırmamaya dikkat.
Aydıntepe sapağı işaretli ama küçük — ana yoldan ayrılırken yavaşla.
Aydıntepe'ye girer girmez göreceksin: küçük, sade bir ilçe ama tarihte derin bir hikaye gizli. Bu küçük Bayburt ilçesinin asıl hediyesi Aydıntepe Yeraltı Şehri — kayalık zemine oyulmuş, geniş galeri sistemine sahip antik bir yer altı yerleşimi. Yapım tarihi tam olarak kesin değildir; akademik kaynaklar erken Hristiyanlık dönemi veya Roma dönemi olduğunu öne sürer, bazıları daha erken Frig dönemine atfeder. Yerleşim savunma amaçlı kullanılmış olabilir; çevredeki köylüler düşman saldırılarında buraya sığınmış. Galeri sistemi içinde odalar, koridorlar, havalandırma şaftları, hayvan ahırları mevcuttur; toplam keşfedilmiş alan birkaç bin metrekareyi bulur. Aracını ana giriş otoparkına bırak, ziyaret için bilet al; içeride yarım ila bir saat geçirirsin. Ben her bu rotayı yaptığımda Aydıntepe'yi kaçırmam — küçük, az bilinen, ama gerçek bir Doğu Anadolu hediyesi.
Tavsiyem: Aydıntepe Yeraltı Şehri ziyareti için ince bir mont yanına al — içeride sıcaklık yıl boyu 10-12°C civarında, dışarısı sıcak olsa bile içeride serin. Galeri sistemi alçak ve dar, boy uzun olanlar yavaş eğilmek zorunda; klostrofobi varsa giriş öncesi düşün. Fener veya telefon ışığı yanında olsun (içeride aydınlatma var ama bazı bölgelerde zayıf). Kaymaz tabanlı ayakkabı şart; zemin nemli olabilir. Pazartesi açılış kontrol; küçük müze olduğu için saatler değişken.
Aydıntepe Yeraltı Şehri'nin yapım tarihi tam olarak kesin değildir; akademik kaynaklar Roma veya erken Hristiyanlık dönemi olduğunu öne sürer, bazı araştırmacılar daha erken Frig dönemi olabileceğini düşünür. Yerleşim kayalık zemine oyulmuş geniş bir galeri sistemine sahiptir ve savunma amaçlı sığınak olarak kullanıldığı kabul edilir. Kapadokya yer altı şehirlerine benzer bir yapı sergiler ama daha küçük ölçektedir; toplam keşfedilmiş alan birkaç bin metrekaredir.
- ›İçeride 10-12°C — ince mont
- ›Galeri alçak — boy uzun yavaş eğilmeli
- ›Klostrofobi varsa giriş öncesi düşün
- ›Fener/telefon ışığı yanında
- ›Kaymaz tabanlı ayakkabı
- ›Pazartesi açılış kontrol
Burada Önerdiklerimiz
Aydıntepe Yeraltı Şehri'ne girelim mi?
Aydıntepe sıradan bir ilçe ama yer altı şehri özel bir deneyim. Klostrofobi varsa veya zaman dar ise atlanabilir; rota kısa olduğu için Bayburt'ta uzun zaman geçirme imkanı doğar.
Aydıntepe'den Bayburt'a son 15 kilometre, çeyrek saatlik bir geçiş. Bu kısa parça boyunca yol Çoruh nehrinin başlangıç vadisine paralel olarak iniyor; sağında dağ yamaçları, solunda geniş Çoruh düzlüğü. Bayburt'a girer girmez ufukta dramatik bir görüntü göreceksin — kayalık üstüne kurulmuş kale, şehrin tam göbeğinde, yamaçtaki taş duvarlar günün ışığında parlar.
Bayburt'a girmeden önce yol kenarında bir an dur; sağında Çoruh nehri vadisi uzanır, Türkiye'nin en hızlı akan nehirlerinden biri tam burada başlar. Çoruh Nehri Bayburt yakınlarındaki dağlardan doğar, Bayburt-Erzurum-Yusufeli boyunca akar, sonunda Gürcistan üzerinden Karadeniz'e dökülür; toplam uzunluğu yaklaşık 466 kilometre ve rafting sporu için Türkiye'nin en bilinen nehirlerinden. Burada yol kenarına çek, fotoğraf çek; vadinin geniş yatağında erken yaz aylarında yeşil çayır, sonbaharda altın renk. Aracı sahile yakın bir noktaya bırakırsan vadiye birkaç adım inebilirsin; Çoruh'un sesini dinle, suyun dağdan kopuş hızını hisset. Ben bu rotada bu noktayı her zaman bir nefes alma molası olarak severim — küçük ama anlamlı bir mola.
- ›Yol kenarına çek — fotoğraf molası
- ݂oruh suyun sesini dinle
- ›Bayburt'a 5 km — son giriş hazırlığı
Burada Önerdiklerimiz
Çoruh vadisi manzara noktasından Bayburt merkezine son 5 kilometre, on dakikalık bir geçiş. Bu son parça boyunca yol şehre giriyor; ufukta kayalık üstüne kurulmuş kale belirginleşir, etrafında modern Bayburt'un mahalleleri uzanır. Kale tabelasını takip et; merkez sapağına gir, Çoruh kıyısı tarafına yönel.
Vardık. Bayburt'a girer girmez fark edeceksin: şehrin tam ortasında dramatik bir kayalık çıkıntı yükselir, üstünde Bayburt Kalesi durur. Kale tarihte birçok medeniyet katmanı geçirmiş; Bagratuni, Bizans, Saltuklu, Mengücekoğulları, Trabzon Rum İmparatorluğu Komnenos, Akkoyunlu ve son olarak Osmanlı dönemleri. Yapının çoğu 12-15. yüzyıllar arası genişletilmiş, bugünkü surların önemli bir bölümü Akkoyunlu dönemine atfedilir. Aracını kale girişindeki belediye otoparkına bırak, taş yamaçtan yukarı çık — son birkaç yüz metre dik bir patikadır. Tepedeki burçlardan Çoruh vadisi tüm görkemiyle uzanır; sağında dağ yamaçları, solunda Bayburt şehrinin yamacına yapışmış mahalleler. Sonra şehir merkezindeki Çoruh kıyısı boyunca kısa bir yürüyüş yap; çayhaneler ve küçük lokantalar sahil hattında dizili. Eğer ekstra zamanın varsa Baksı Müzesi'ne git — Bayburt'a 45 km mesafede, Bayraktar köyünde 2010'da açılmış bir çağdaş sanat müzesi, yamaçta dramatik bir mimari yapı içinde geleneksel Anadolu işçiliğini çağdaş sanatla buluşturur. Bu rotada günü bitirmek için Çoruh kıyısında bir bardak çay yeterli; akşamı şehirde dingin bir akşam yemeği ile geçir.
Sana en içten tavsiyem şu: Bayburt Kalesi'ne kaymaz tabanlı ayakkabı şart — yamaç dik ve taşlık, yağmur sonrası kaygan. Tepedeki burçlardan manzara için saat 16:00-18:00 arası ideal; akşam ışığı taş duvarları altın renge boyar. Baksı Müzesi şehir dışında 45 km, ekstra yarım gün ister; eğer ana hedefin sadece Bayburt merkezse müzeyi atla. Akşam yemeği için Çoruh kıyısı çevresindeki küçük lokantalarda yöresel Bayburt çorbası (paçanın bir varyasyonu) veya lor peynirli pide denenebilir. Konaklama için merkez küçük otelleri makul fiyatlı.
Bayburt Kalesi'nin temelleri erken ortaçağ Bagratuni dönemine kadar uzanır; Bizans, Saltuklu (12. yüzyıl), Mengücekoğulları, Trabzon Rum İmparatorluğu Komnenos hanedanı, Akkoyunlu (15. yüzyıl) ve son olarak Osmanlı dönemlerinde önemli ekleme ve restorasyonlar yapılmıştır. Bugünkü surların önemli bir bölümü Akkoyunlu dönemine atfedilir. Çoruh Nehri yaklaşık 466 kilometre uzunluğundadır; Bayburt yakınlarındaki dağlardan doğar, Türkiye-Gürcistan sınırından Karadeniz'e dökülür. Baksı Müzesi 2010'da Sanatçı Hüsamettin Koçan'ın doğduğu Bayraktar köyünde açılmış; geleneksel Anadolu el sanatlarını çağdaş sanatla buluşturan özgün bir konsepte sahiptir.
- ›Kaleye dik patika — kaymaz ayakkabı
- ›Akşam ışığı (16-18) burçlar için ideal
- ›Baksı Müzesi 45 km — ekstra yarım gün
- ›Bayburt çorbası + lor peynirli pide yöresel
- ›Merkez küçük oteller makul
- ›Erzurum'a 165 km — devam etmek istersen ayrı rota
Burada Önerdiklerimiz
Bayburt Kalesi
Bagratuni-Bizans-Saltuklu-Komnenos-Akkoyunlu-Osmanlı katmanlı ortaçağ kalesi.
Çoruh Nehri Kıyısı
Şehrin ortasından geçen Çoruh nehri kıyısı; çayhaneler ve yürüyüş.
Baksı Müzesi
2010 açılışlı çağdaş sanat ve geleneksel Anadolu el sanatları müzesi; Bayburt'a 45 km.
Ulu Cami (Bayburt Ulu Camii)
Şehrin merkezi tarihi camisi; Selçuklu-Akkoyunlu dönemi.
Bayburt Cumhuriyet Meydanı
Şehrin sosyal kalbi; çayhaneler ve buluşma noktası.
İpuçları
- ✓Kısa rota — bagajı buna göre topla
- ✓Yakıt: Gümüşhane çıkışı kontrol
- ✓Aydıntepe Yeraltı Şehri içeride 10-12°C — ince mont
- ✓Galeri sistemi alçak — boy uzun yavaş eğilmeli
- ✓Bayburt Kalesi dik patika — kaymaz ayakkabı
- ✓Akşam ışığı burçlar için ideal
- ✓Bayburt çorbası + lor peynir yöresel
- ✓Çoruh nehri rafting için bölgenin imza sporu
- ✓Baksı Müzesi 45 km dışında — ekstra yarım gün
Uyarılar
- !Aydıntepe Yeraltı Şehri klostrofobi yapan dar galeri
- !Bayburt Kalesi dik patika — yağmurda kaygan
- !Bayburt 1.550 m rakım — yaz akşamları serin
- !D-100 dağ yolu virajlı — yağışta dikkat
Tüm yolculuk tek bakışta
Yukarıda dakika dakika anlatılan tüm rotanın gün-gün kısa özeti. Tatilpanosu.net rehberi Gül Dinç'in dengelediği tempo — yola çıkmadan önce tek bakışta gözden geçirebilir, paylaşabilir veya yazdırabilirsin.
Gümüşhane'den Çoruh'a — kısa Doğu Karadeniz dağ rotası
- 1Sabah Gümüşhane'den çıkış
- 2Köse vadi nefes molası
- 3Aydıntepe Yeraltı Şehri ziyareti (1 saat)
- 4Çoruh Vadisi manzara noktası
- 5Bayburt Kalesi tırmanışı ve burçtan vadi panoraması
- 6Akşam Çoruh kıyısı yürüyüşü ve yöresel yemek
Gümüşhane - Bayburt hakkında
merak edilenler
D-100 üzerinden molasız yaklaşık 1 saat 15 dakika; molalı 1 günlük rota olarak rahat tempolu, akşam Bayburt'ta konaklama veya Erzurum'a devam edilebilir.
Yapım tarihi tam olarak kesin değildir; akademik kaynaklar Roma veya erken Hristiyanlık dönemini öne sürer, bazıları daha erken Frig dönemi olabileceğini düşünür. Savunma amaçlı bir sığınak olarak kullanıldığı kabul edilir.
Galeri sistemi alçak ve dar; boy uzun olanlar eğilmek zorunda, dar koridorlar var. Klostrofobi varsa giriş öncesi düşün; alternatif olarak müze giriş bölümünden hızlı bir göz atış da mümkün.
Patika dik ve taşlıktır; sağlıklı bir kişi için 15-20 dakikalık bir tırmanış. Yağmurlu havada zemin kaygan, kaymaz tabanlı ayakkabı şart. Burçlardan Çoruh vadisinin tüm panoraması görünür.
2010'da Sanatçı Hüsamettin Koçan tarafından doğduğu Bayraktar köyünde açılmış bir çağdaş sanat müzesidir; geleneksel Anadolu el sanatlarını çağdaş sanatla buluşturan özgün bir konsepttir. Bayburt'a 45 km mesafede, ekstra yarım gün ister.
Mayıs-Ekim ideal — Bayburt 1.550 m rakım, kış ayları çok soğuk ve karlı, dağ yolu kapanabilir. Yaz aylarında yayla havası serin, yer altı şehri içeride sürekli 10-12°C.
Var. Gümüşhane çıkışında, Köse merkezinde, Aydıntepe ve Bayburt'ta benzin istasyonları mevcut. Genel kural: kısa rota ama dağda fiyat değişken, Gümüşhane'den çıkmadan tam doldurmak en sağlıklısı.
Evet — Bayburt'tan Erzurum'a 165 km, Kop Geçidi (2.378 m) üzerinden 2.5 saatlik bir geçiş. Eğer enerjin varsa aynı gün devam edebilirsin; ya da Bayburt'ta gece kalıp ertesi gün Erzurum'a yola çıkabilirsin (ayrı rota).
Daha fazla rota ve seyahat rehberi için Tatilpanosu.net Yollar
Vardık.
Vardık.
Vardık. Sabah Gümüşhane'nin Harşit kıyısından çıkmıştık, akşam Bayburt'un kayalık üstündeki ortaçağ kalesinin burçlarındayız. Arada 75 kilometre, 5 durak, 1 gün ve neredeyse iki bin yıllık bir Anadolu hikayesi geçti. Köse'nin sessiz vadi sokaklarını, Aydıntepe'nin kayaya oyulmuş yer altı galerilerini, Çoruh nehrinin Bayburt'tan doğuşunu ve sonunda Bayburt'un Saltuklu, Bagratuni, Komnenos, Akkoyunlu, Osmanlı katmanlı kalesini gördük. Şimdi kalenin burcundan aşağıya bak, Çoruh vadisinin tamamı ayağının altında uzanır; karşı yamaçta Bayburt'un yamacına yapışmış mahalleler, ufukta Doğu Karadeniz dağlarının zirveleri. Akşamı Çoruh kıyısında bir bardak çay ile bitir; eğer yöresel Bayburt çorbası veya lor peyniri denemediysen, gece için tut. Yeni bir yol için tekrar buluşana dek, sağlıkla.
Yolculuğa Devam Et
İlgili Yazılar
Snowboard Rehberi – Türkiye’de En İyi Nerede Yapılır?
Snowboard ile kara hakim olmaya başladığınız andan itibaren sizin için vazgeçilmez bir hobiye dönüşecek, karın üzerinde başlayan bu keyifli macera Dünya’nın en büyük kış sporu olarak kabul edilir, peki snowboard nasıl yapılır? Hangi ekipmanlara ihtiyacınız olur? Türkiye’de nerelerde yapılabilir? Bu sorular aklınızı kurcalıyorsa gelin cevaplarını bulalım; Snowboard yapmaya başlamak için öncelikle düşmekten korkmamanız gerekli çünkü […]
Kahraman Kara Kimdir?
Kahra Grup Yönetim Kurulu Başkanı Gümüşhane Kelkitli bir ailenin çocuğudur 1979 yılında İstanbul da dünyaya gelmiştir İlk orta ve lise eğitimini İstanbul Kartal da tamamlamıştır. Yüksek öğretimini Anadolu üniversitesi Turizm işletme bölümünden mezun olarak tamamlamıştır. Turizm işletme hayatına ilk olarak Marmaris de başlamıştır, daha sonra Bodrum ve 2012 yılından itibaren ise Alanya da Turizm ve […]
Gül DİNÇ
Konya Selçuk Üniversitesi Turizm Bölümünden mezun kokartlı tur rehberi Gül Dinç tarafından bu bireysel tur mimarisi hazırlanmıştır.
TatilPanosu — 20 yıllık seyahat rehberi tecrübesi