Gümüşhane → Erzincan

Köse'ye girer girmez fark edeceksin: ortam başka. Gümüşhane'nin Harşit vadisi geride kaldı; şimdi Doğu Anadolu yaylasının batı kapısındasın. Bu küçük Gümüşhane ilçesi yaklaşık 1.450 metre rakımda, etrafında geniş dağ yaylaları, ufukta dağ silsileleri. Burada büyük bir tarihi yapı yok ama meydan sıcak ve sakin; aracını çek, yirmi dakika nefes al, bir bardak çay iç. Ben her bu rotayı yaptığımda Köse'de kısa bir mola veririm çünkü buradan Kelkit ve Refahiye'ye doğru yol giderek daha sessiz oluyor — şehir kalabalığı tamamen geride kalır, sadece dağ ve yayla ile baş başa kalırsın. Eğer öğleye yaklaştın ise meydan çevresindeki küçük çayhanelerden birinde yöresel bal alabilirsin; Köse balcılığı ile yöresel olarak bilinir.

Kelkit'e girer girmez göreceksin: bu küçük Gümüşhane ilçesi Anadolu'nun büyük bir nehrinin başlangıç noktası. Kelkit Çayı Türkiye'nin önemli akarsularından biridir; toplam uzunluğu 373 kilometre, Gümüşhane Kelkit ilçesi yakınlarında doğar, Sivas-Tokat-Amasya boyunca akar, sonra Yeşilırmak ile birleşip Karadeniz'e dökülür. Bu rotanın bu durakta hediyesi büyük bir tarihi yapı değil, coğrafi anlam — sabah Harşit vadisindeydin, şimdi Kelkit havzasındasın, bir vadi geçişinden başka bir vadiye geçtin. Aracını ilçe meydanına çek, yarım saat dinlen; çayhaneler güneşin altında masalar dizmiş bekler. Eğer öğleye yaklaştın ise meydan çevresindeki küçük lokantalardan birinde yöresel buğday ekmeği ile basit bir öğün yapabilirsin. Sonra Refahiye yoluna devam, Erzincan iline geçiyoruz.

Refahiye seni hazırlıksız yakalayacak; küçük, sade, ama coğrafi olarak rotanın önemli bir geçiş noktası. Burası Erzincan ilinin batı kapısı; ileride Karasu vadisinin geniş tarımsal düzlüğüne ineceksin, ama Refahiye hâlâ yamaçlarda. Aracını meydana çek, kırk beş dakika dinlen; eğer öğle yemeği vakti gelmişse meydanda küçük lokantalardan birinde yöresel pide veya kuru fasulye dene. Burada büyük tarihi yapı yok ama sakin ve gerçek bir Anadolu kasabası havası — ben her geçtiğimde Refahiye meydanından bir kez geçerim, çünkü Karasu vadisine inmeden önceki son yamaç durağı burası. Yarım saat sonra Erzincan'da olacaksın.

Vardık. Sabah Gümüşhane'nin Harşit kıyısından çıkmıştık, akşam Erzincan'ın Karasu düzlüğündeyiz. Şehre girer girmez farklı bir Türkiye seni karşılayacak; geniş bulvarlar, modern düzen, düşük yapılaşma. Bunun bir sebebi var: 27 Aralık 1939 sabaha karşı saat 02:00 civarında 7.8 büyüklüğünde bir deprem şehri yerle bir etti; resmi rakamlara göre 32.962 can kaybı, eski tarihi doku neredeyse tamamen kayboldu. Bugünkü Erzincan o depremden sonra yeniden inşa edilmiş bir şehir, dolayısıyla yapıların çoğu modern. Aracını şehir merkezine bırak, Cumhuriyet Meydanı çevresinde otuz dakika yürü; sonra Erzincan Müzesi'ne ayır kalan zamanı, küçük ama bölgenin tarihöncesi ve antik dönem bulgularını içeriyor. Erzincan'ın asıl güzelliği aslında dışarıda — Karasu nehri vadisi, Munzur dağlarının kuzey eteği, ve özellikle Kemaliye yönüne doğru gidersen Karadağ Kanyonu manzaraları. Bu rotada Kemaliye'ye yan gezi yapma vaktin yok; merkezi bir saatte gez, sonra Karasu kıyısında bir bardak çay ile günü bitir.