Kahramanmaraş
Gezi Rehberi
12 Şubat'ın kahraman şehri, Maraş Dondurması'nın diyarı, 6 Şubat 2023'ün merkez üssü — saygıyla, dürüstçe
Kahramanmaraş, Akdeniz Bölgesi'nin doğu kapısı; 1973'te Atatürk'ün "Kahraman" ünvanı verdiği şehir, 12 Şubat 1920'de Fransız işgaline karşı kazanılan zaferin anısı. 14.520 km² yüzölçümü, 568 m rakım merkez; Dulkadirli Beyliği'nin (1337-1522) 185 yıllık başkenti.
6 ŞUBAT 2023 KAHRAMANMARAŞ DEPREMLERİ — Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en yıkıcı doğal afeti; merkez üssü bu il: sabah 04:17 Pazarcık 7.7 Mw, öğleden sonra 13:24 Elbistan 7.6 Mw. 11 ilde 53.000+ can kaybı, Kahramanmaraş'ta tek başına ~13.000+; ~150.000 yapı tamamen yıkıldı veya ağır hasar gördü. Bu sayfa o gerçeği saklamaz; saygıyla anlatır. Tarihî Ulu Cami yıkıldı, Maraş Kalesi hasar gördü, Pazarcık + Elbistan + Türkoğlu merkezleri büyük ölçüde yok oldu; şehir yeniden inşa ediliyor — ama uzun, sancılı bir yolculuk. 6 Şubat her yıl resmî anma günü.
12 Şubat 1920 — Maraş İstiklâl Mücadelesi. Birinci Dünya Savaşı sonrası Fransız işgali altındaki şehrin halkı silahlanarak direndi; 22 Ocak-12 Şubat 1920 arası 22 günlük direniş sonrası Fransız ordusu çekildi. Bu mücadele Kurtuluş Savaşı'nın belirleyici sembollerinden — Mustafa Kemal Paşa'nın başlatacağı milli direnişin işaret fişeği. 1973'te TBMM özel kanunla "Kahraman" ünvanı verdi — Türkiye'nin tek "Kahraman" ünvanlı şehri (Şanlıurfa "Şanlı", Gaziantep "Gazi" gibi).
Antik dönemde Mer'aşaš (Hitit), Marqasi (Asur), Germanicia (Roma). Geç Hitit Gurgum Krallığı (MÖ 9-8. yy) bu coğrafyanın hanedanlığıydı. Roma Germanicia (MS 1. yy) — UNESCO Geçici Liste; Kahramanmaraş Müzesi'nde sergilenen Geç Roma dönemi mozaikler 2007 sonrası kazılarla bulundu. Bizans-Selçuklu-Haçlı (Edessa Kontluğu) sınır şehri; MS 1097 Birinci Haçlı Seferi sırasında ele geçirildi, 1144'te İmadeddin Zengi Maraş'ı geri aldı.
Eshab-ı Kehf (Yedi Uyurlar Mağarası, Afşin) — Kahramanmaraş kuzeyi 110 km, Afşin ilçesinde. Hıristiyan-İslam ortak hac mekânı; Dakyanus zulmünden kaçan 7 gencin (Eshab-ı Kehf) 309 yıl uyuduğuna inanılan mağara. Kuran'da "Kehf Suresi" bu olaya atıf yapar; Türkiye'de Eshab-ı Kehf'le ilişkilendirilen birden fazla yer var (Tarsus, Efes), ama Afşin'deki mağara en kabul gören. Yanı başında Selçuklu dönemi (13. yy) cami ve külliye.
Maraş Dondurması (CGİ) — Türkiye'nin en bilinen dondurması; salepli (Anadolu yöresel orchidler), yapışkan-elastik dokulu, keçi sütü temelli. Ahir Dağı'nın salep bitkisi yöresel kaynaktır. Maraş Biberi (Kahramanmaraş Kırmızı Biberi, CGİ) — Türk mutfağının ana baharatlarından; acılı veya tatlı pul biber çeşitleri, yöresel iklimde kurutma. Maraş Tarhanası (CGİ) ev mutfağının demirbaşı.
Doğa: Berit Dağı (3.014 m) Kahramanmaraş'ın çatısı; Engizek Dağı, Nurhak Dağı, Ahir Dağı Toros yamaçları. Karagöl Berit Dağı eteğinde; Yavşan Yaylası dağ köyü turizmi. Ceyhan Nehri Elbistan ovasından geçer.
Mutfak: Çiğköfte (Kahramanmaraş yöresel — etsiz, bulgurlu, biberli), Eli Böğründe (yöresel börek), Ekşili Köfte, Tarhana Çorbası, yöresel kuzu kavurması. Maraş Dondurması yanında pamuk şekeri, Andırın Yusufçukurları kömesi.
Tatilpanosu.net'te sana net söyleyeceğim: Kahramanmaraş'ı 2023 sonrası ziyaret etmek hem deneyim hem yerel ekonomiye saygı destek. Şehir merkezi inşaat alanında — restorasyon yıllar sürecek; Eshab-ı Kehf (Afşin), Berit Dağı, Ahir Dağı, Maraş Müzesi (Germanicia mozaikleri) ziyarete açık. 12 Şubat Kurtuluş Yıldönümü ve 6 Şubat Anma Günü en anlamlı ziyaret zamanları. Maraş Dondurması yöresel atölyelerde gelenek hâlâ canlı.
— Kahramanmaraş editör notlarından, son ziyarette derlenmiştir.
İmza Ürünler
Kahramanmaraş Üzerinden Geçen Çağlar
MÖ 1700 – MÖ 700
Mer'aşaš ve Gurgum Krallığı
Hitit, Geç Hitit Gurgum
Hitit kayıtlarında "Mer'aşaš" (Maraş) Anadolu-Suriye geçiş bölgesi ticaret-yerleşim merkezi. MÖ 1200 "Deniz Kavimleri" yıkımı sonrası Hitit medeniyetinin uzantısı Geç Hitit Gurgum Krallığı (MÖ 9-8. yy) kuruldu; Maraş başkenti. Asur kralı Sargon II'nin MÖ 711 fethi sonrası Asur eyaleti Marqasi; Geç Hitit kabartmaları Maraş Müzesi'nde sergilenir.
MÖ 700 – MS 638
Roma Germanicia ve Mozaikler
Pers, Helenistik, Roma Germanicia
Pers İmparatorluğu döneminde küçük yerleşim; MÖ 333 Büyük İskender'in Anadolu seferi. Helenistik dönem Seleukos İmparatorluğu, Roma'nın katılımı sonrası Germanicia (MS 1. yy) — Roma generalı Germanicus'tan adını aldı. 2007 sonrası kazılarla Geç Roma (MS 4-5. yy) zengin mozaik döşemeli villa kalıntıları bulundu — av sahneleri, mitolojik figürler; Kahramanmaraş Müzesi'nde sergilenir, UNESCO Geçici Liste. MS 638 İslam fetihleri.
638 – 1337
Sınır Şehri ve El Değiştirmeler
Bizans, Selçuklu, Haçlı Edessa Kontluğu
MS 8-10. yy Bizans-Arap akınları arasında sürekli el değiştirdi. 1071 Malazgirt Zaferi sonrası Türkmen yerleşimi başladı; Selçuklu sınır şehri. MS 1097 Birinci Haçlı Seferi sırasında Edessa Kontluğu (Kont Bohemund) topraklarına katıldı; Latinlerin doğu sınır şehri. 1144'te Atabey İmadeddin Zengi Edessa'yı geri aldı, Maraş İslam topraklarına döndü. Memlûk dönemi (1260-1337) Maraş emirliği.
1337 – 1522
Türkmen Beylik Altın Çağı
Dulkadirli Beyliği — Maraş Başkenti
1337'de Dulkadirli Beyliği kuruldu; Maraş 185 yıl Dulkadirli başkenti. Memlûk-Akkoyunlu-Osmanlı arasındaki güç dengesinde küçük ama stratejik beylik. 1454'te Süleyman Bey Ulu Camii'ni inşa ettirdi (2023 depreminde ağır hasar). 1522'de Yavuz Sultan Selim Mısır seferi sırasında Dulkadirli Beyliği'ne son verdi, Maraş Osmanlı'ya katıldı.
1522 – 1919
Maraş Eyaleti ve Halk Şairi Karacaoğlan
Osmanlı Dönemi
1522 sonrası Maraş Eyaleti Anadolu'nun güneydoğu sınır eyaletlerinden. ==17. yy Türkmen halk şairi Karacaoğlan (1606-1680?) bu coğrafyada yaşadı==; Türk halk şiirinin başfigürlerinden; koşma + semai gelenekleri. 19. yy Maraş tarımsal şehri, yöresel sumak, çörek otu, biber üretimi.
1919 – 1920
"Kahraman" Ünvanı
12 Şubat 1920 Maraş İstiklâl Mücadelesi
Birinci Dünya Savaşı sonrası Fransız işgali altında. Maraş halkı silahlanarak direndi; 22 Ocak-12 Şubat 1920 arası 22 günlük direniş sonrası Fransız ordusu çekildi. 12 Şubat 1920 Maraş'ın kurtuluşu — Kurtuluş Savaşı'nın belirleyici sembollerinden; Mustafa Kemal Paşa'nın başlatacağı milli direnişin işaret fişeği. 1973'te TBMM özel kanunla "Kahraman" ünvanı verdi, şehrin adı Kahramanmaraş oldu — Türkiye'nin tek "Kahraman" ünvanlı şehri.
1923 – 2023
Maraş Olayları (1978) ve Modern Sanayi
Cumhuriyet ve Modern Kahramanmaraş
1923 Cumhuriyet ile vilayet. ==Aralık 1978 Maraş Olayları==; kanlı toplumsal çatışma — 100+ ölü, Türkiye'nin sosyal travmasının bir parçası. 20. yy ortasından sonra Kahramanmaraş tekstil ve gıda sanayinin önemli merkezlerinden, Maraş Dondurması, Maraş Biberi, Maraş Tarhanası dünyaya tanındı. 2007 sonrası Germanicia mozaik kazıları UNESCO Geçici Listesi.
2023 – günümüz
En Yıkıcı Doğal Afet, Yeniden İnşa
6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremleri
6 Şubat 2023, sabah 04:17 — 7.7 Mw (merkez üssü Pazarcık, Kahramanmaraş). Aynı gün öğleden sonra 13:24 — 7.6 Mw (merkez üssü Elbistan, Kahramanmaraş); 11 ilde 53.000+ ölü; Kahramanmaraş'ta tek başına ~13.000+ can kaybı; ~150.000 yapı tamamen yıkıldı veya ağır hasar gördü. Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en yıkıcı doğal afeti. Tarihî Ulu Cami minaresi yıkıldı, kale ağır hasar gördü, Pazarcık + Elbistan + Türkoğlu merkezleri büyük ölçüde yok oldu. Yeniden inşa süreci yıllar sürecek; kentsel dönüşüm + sosyal travma birlikte yönetilmesi gereken ağır bir yolculuk. 6 Şubat her yıl resmî anma günü.
Coğrafi Mihenkler
Berit Dağı
Kahramanmaraş'ın çatısı, 3.014 m zirve. Göksun ilçesi sınırında. Karaçam orman, yöresel yaylacılık (Yavşan Yaylası), Karagöl dağ gölü etekte. Yaz aylarında doğa yürüyüşü ve dağcılık; kış aylarında kar tutar (gelişmemiş kayak potansiyeli).
En iyi zaman · Haziran-Eylül (yürüyüş), Aralık-Mart (kar)
Engizek Dağı
Kahramanmaraş kuzeyinde 2.800+ m. Göksun yamacında karaçam orman + yaylalar. Yöresel köy turizmi.
En iyi zaman · Haziran-Eylül
Nurhak Dağı
Kahramanmaraş kuzeydoğusu, Elbistan-Sivas sınırı. 3.000+ m. 1972 Nurhak Dağı'nda Sosyalist devrimcilerin (Sinan Cemgil) öldürüldüğü olay yöresel hatırada. Yöresel dağcılık.
En iyi zaman · Haziran-Eylül
Ahir Dağı
Kahramanmaraş şehrinin batı yamacında 2.342 m. Maraş Dondurması'nda kullanılan salep bitkisinin yöresel kaynağı. Yöresel yürüyüş ve fotoğrafçılık.
En iyi zaman · Mayıs-Ekim
Ceyhan Nehri
Elbistan ovasından doğan, Kahramanmaraş'ı güneye doğru kateden ve Adana üzerinden Akdeniz'e dökülen 509 km nehir. Sır Barajı, Menzelet Barajı, Berke Barajı üzerinde. Tarımsal sulama omurgası.
Sır Baraj Gölü
Kahramanmaraş güneyinde Ceyhan Nehri üzerinde 1991'de tamamlanan büyük baraj. 47 km² yapay göl. Hidroelektrik üretim + tarımsal sulama. Yöresel balıkçılık, kayık.
En iyi zaman · Mayıs-Ekim
Karagöl (Berit Dağı)
Berit Dağı eteğinde küçük dağ gölü. Göksun ilçesinin yöresel doğa kaçışı. Yaz aylarında piknik + doğa yürüyüşü.
En iyi zaman · Haziran-Eylül
Yavşan Yaylası
Berit Dağı eteklerinde 1.800 m rakımda yöresel yayla. Karaçam orman, soğuk pınarlar, yöresel köy konaklamaları.
En iyi zaman · Haziran-Eylül
Kahramanmaraş'den
geçen 5 rota
Bu şehirden başlayan ya da buraya uğrayan kürate yol rehberlerimiz. Dakika dakika nerede durulur, ne yenir, ne görülür — Tatilpanosu.net editör ekibi yazdı, biz de fiilen sürdük.
Tüm Yollar
Nereler Gezilir?
6 Şubat 2023 Anma Alanı
6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremleri'nin merkez üssündeki anma alanı. Sabah 04:17 Pazarcık 7.7 Mw + öğleden sonra 13:24 Elbistan 7.6 Mw — Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en yıkıcı doğal afeti. 11 ilde 53.000+ ölü, Kahramanmaraş'ta ~13.000+ can kaybı. Her yıl 6 Şubat resmî anma günü; saygıyla ziyaret edilmesi gereken yer.
Kahramanmaraş Kalesi (restorasyonda)
Şehir merkezindeki tepede Bizans-Memlûk-Dulkadirli-Osmanlı katmanlı kale. Maraş'ın silüetinin sembolü. 6 Şubat 2023 depreminde ağır hasar gördü; restorasyon süreci sürüyor (2024-). Kuleler ve sur duvarlarının önemli kısmı yıkılmadı; iç ziyaret kısıtlı, dış cephe görülebilir.
Ulu Cami (1454 — restorasyonda)
Dulkadirli Beyliği döneminde 1454'te Süleyman Bey tarafından inşa edildi. Klasik Memlûk-Dulkadirli mimari sentezi; taç kapı taş işçiliğinin yöresel başyapıtı. 6 Şubat 2023 depreminde ağır hasar gördü; minare yıkıldı, kubbe çatladı. 2024 sonrası restorasyon devam; iç ziyaret kapalı, taç kapı dışarıdan görülebilir.
Eshab-ı Kehf Külliyesi (Afşin)
Kahramanmaraş kuzeyi 110 km, Afşin ilçesinde. Hıristiyan-İslam ortak hac mekânı. Dakyanus zulmünden kaçan 7 gencin (Eshab-ı Kehf) 309 yıl uyuduğuna inanılan mağara — Kuran 'Kehf Suresi'nde anılır. Yanı başında 13. yy Selçuklu dönemi cami ve külliye. Afşin merkez ile birlikte yöresel ziyaret. 2023 depreminden sınırlı etkilendi.
Germanicia Antik Kenti & Mozaikler
UNESCO Geçici Liste. Kahramanmaraş merkezinin altında Roma dönemi (MS 1-5. yy) Germanicia kenti. 2007 sonrası kazılarla Geç Roma dönemi (MS 4-5. yy) zengin mozaik döşemeli villa kalıntıları bulundu — av sahneleri, mitolojik figürler. Mozaikler Kahramanmaraş Arkeoloji Müzesi'nde sergilenir; bazı in-situ koruma altında. Antik adı 'Germanicia' Roma generalı Germanicus'tan.
Kahramanmaraş Arkeoloji Müzesi
Kahramanmaraş merkezde, Germanicia mozaikleri ve Geç Hitit Gurgum Krallığı (MÖ 9-8. yy) buluntuları sergileyen müze. Hitit-Asur-Pers-Roma-Bizans-Dulkadirli katmanlı koleksiyon. 2023 depremi sonrası bina sağlam, koleksiyon güvende; ziyarete açık.
Maraş Dondurması Atölyeleri
Türk Patent Coğrafi İşaretli Maraş Dondurması'nın yöresel atölyeleri. Ahir Dağı'nın salep bitkisi (Anadolu yöresel orchid türleri) + keçi sütü + dövme yöntemi — yapışkan, elastik doku. Tarihî atölyelerin bir kısmı 2023 depreminde hasar gördü, yöresel üretim devam ediyor. Yenisi (1989) gibi tarihî atölyeler hâlâ üretimde.
Berit Dağı
Kahramanmaraş'ın çatısı, 3.014 m zirve. Göksun ilçesi sınırında; karaçam orman, yöresel yaylacılık (Yavşan Yaylası), Karagöl dağ gölü etekte. Yaz aylarında doğa yürüyüşü ve dağcılık; kış aylarında kar tutar.
Karacaoğlan Türbesi (Maraş - tartışmalı)
17. yy Türkmen halk şairi Karacaoğlan'ın (1606-1680?) türbesinin Kahramanmaraş veya Mut (Mersin) civarında olduğu söylenir — kesin yeri tartışmalı. Maraş halkına göre Andırın yamaçlarında. Türkmen koşma ve halk şiirinin baş figürlerinden; Anadolu Aşık geleneğinin sembolü.
Sır Baraj Gölü
Kahramanmaraş güneyinde Ceyhan Nehri üzerinde 1991'de tamamlanan büyük baraj. 47 km² yapay göl. Hidroelektrik üretim + tarımsal sulama. Yöresel balıkçılık, kayık, akşam günbatımı manzarası.
Pazarcık (2023 Deprem 1. Dalga Merkez Üssü)
Kahramanmaraş güneydoğusu 50 km. 6 Şubat 2023 sabah 04:17 7.7 Mw depreminin merkez üssü. Şehir büyük ölçüde yıkıldı; yeniden inşa süreci sürüyor. Saygı duruşu noktası; yöresel halka destek için ziyaret.
Elbistan (2023 Deprem 2. Dalga Merkez Üssü)
Kahramanmaraş kuzeydoğusu 130 km. 6 Şubat 2023 öğleden sonra 13:24 7.6 Mw depreminin merkez üssü. Antik dönemde Elbistan Ovası önemli yerleşimdi (Hitit Pisidya). Şehir 2023'te ağır hasar gördü; yeniden inşa devam.
Yavşan Yaylası (Göksun)
Berit Dağı eteklerinde 1.800 m rakımda yöresel yayla. Karaçam orman, soğuk pınarlar, yöresel köy konaklamaları. Yaz aylarında dağ yürüyüşü, hafta sonu kaçışı. Karagöl dağ gölü yakın.
Andırın & Karacaoğlan Coğrafyası
Kahramanmaraş güneybatısı 70 km. Toros yamaçlarında dağ ilçesi; yöresel köy turizmi. Karacaoğlan'ın yaşadığı rivayet edilen yamaçlar. Andırın Yusufçukurları Kömesi yöresel ürün.
Kahramanmaraş'in İlçe ve Kasabaları
Onikişubat (Merkez Batı)
Kahramanmaraş merkez 2 ilçeden biri (12 Şubat 1920 zafer tarihine atfen). Maraş Kalesi, Ulu Cami, Maraş Müzesi, Germanicia mozaikler, eski şehir merkezi. 6 Şubat 2023 depreminde ağır hasar; yeniden inşa sürüyor.
- Maraş Kalesi (restorasyonda)
- Ulu Cami (restorasyonda)
- Kahramanmaraş Müzesi + Germanicia mozaikleri
- 12 Şubat 1920 İstiklâl Anıtı
Dulkadiroğlu (Merkez Doğu)
Kahramanmaraş merkez 2. ilçesi (Dulkadirli Beyliği'ne atfen). Modern konut + alışveriş bölgesi. 6 Şubat 2023 depremi etkisi belirgin; yeniden inşa süreci.
- Modern şehir konut alanları
- Yeniden inşa süreci
Pazarcık
Kahramanmaraş güneydoğusu 50 km. 6 Şubat 2023 sabah 04:17 7.7 Mw depreminin merkez üssü. Şehir büyük ölçüde yıkıldı; yeniden inşa süreci sürüyor. Pazarcık Kavunu yöresel ürün.
- 6 Şubat 2023 1. Dalga Merkez Üssü
- Yeniden inşa anısı
- Pazarcık Kavunu
Elbistan
Kahramanmaraş kuzeydoğusu 130 km. 6 Şubat 2023 öğleden sonra 13:24 7.6 Mw depreminin merkez üssü. Antik Elbistan Ovası — Hitit Pisidya. Karahöyük (MÖ 2000-1500), tarihî Ulu Cami (1240). Şehir 2023'te ağır hasar gördü.
- 6 Şubat 2023 2. Dalga Merkez Üssü
- Karahöyük (Hitit MÖ 2000)
- Elbistan Ovası tarımı
Afşin
Kahramanmaraş kuzeyi 110 km. Eshab-ı Kehf (Yedi Uyurlar Mağarası) ortak hac mekânı. Selçuklu dönemi (13. yy) cami ve külliye. Afşin termik santrali (kömür üretimi).
- Eshab-ı Kehf Külliyesi
- Selçuklu cami (13. yy)
- Termik santral
Göksun
Kahramanmaraş kuzeybatısı 90 km. Berit Dağı yamacı; Yavşan Yaylası, Karagöl. Toros yamaçları doğa turizmi. Adana sınırına yakın.
- Berit Dağı (3.014 m)
- Yavşan Yaylası
- Karagöl
Andırın
Kahramanmaraş güneybatısı 70 km. Toros yamaçlarında dağ ilçesi. Karacaoğlan'ın yaşadığı rivayet edilen yamaçlar. Andırın Yusufçukurları Kömesi yöresel ürün.
- Karacaoğlan coğrafyası
- Andırın Kömesi
- Toros yamacı
Türkoğlu
Kahramanmaraş güneyi 25 km. Tarımsal ilçe. 2023 depreminde ağır hasar gördü; yeniden inşa süreci.
- Tarımsal ova
- 2023 deprem sonrası yenileme
Çağlayancerit
Kahramanmaraş kuzeydoğusu 60 km. Çağlayancerit Kayısısı yöresel ürün. Toros yamaçları.
- Çağlayancerit Kayısısı
- Yöresel köy turizmi
Ekinözü
Kahramanmaraş kuzeyi 90 km. Ekinözü termal kaplıcaları yöresel sağlık turizmi. Sülfatlı su; romatizma + cilt rahatsızlıkları.
- Ekinözü Termal Kaplıcaları
- Sağlık turizmi
Nurhak
Kahramanmaraş doğusu 100 km, Adıyaman sınırına yakın. Nurhak Dağı yamacı. 1972 Nurhak Dağı sosyalist devrimci olayının coğrafyası.
- Nurhak Dağı (3.000+ m)
- 1972 olayının yöresel hatırası
Kahramanmaraş'de Ne Yenir?
Maraş Dondurması
CGR İşaretiCoğrafi işaret · Kahramanmaraş
Türk Patent Coğrafi İşaretli. Türkiye'nin en bilinen dondurması. Salepli (Anadolu yöresel orchid türleri — Ahir Dağı'ndan), keçi sütü temelli, dövme yöntemi ile yapılır. Yapışkan, elastik doku — bıçakla dilimlenir, çatalla yenir. Yöresel atölyeler 19. yy sonu kuruldu; yöresel sokak satışında dondurmacılar dövme gösterimi yapar.
Maraş Biberi (Kahramanmaraş Kırmızı Biberi)
CGR İşaretiCoğrafi işaret · Kahramanmaraş
Türk Patent Coğrafi İşaretli. Kahramanmaraş yöresel iklimde yetişen kırmızı biber (acı veya tatlı çeşitleri). Pul biber + isot biber çeşitleri. Türk mutfağının ana baharatlarından; Türkiye genelinde Maraş Biberi olarak tanınır. Eylül-Ekim hasadı sonrası kurutma + öğütme.
Maraş Tarhanası
CGR İşaretiCoğrafi işaret · Kahramanmaraş
Türk Patent Coğrafi İşaretli. Yöresel tarhana: yoğurt + buğday unu + Maraş biberi + nane fermentasyonu; kuruyana kadar günlerce güneşte tutulur. Kış erzakının demirbaşı; sıcak su ile karıştırılarak çorba yapılır.
Maraş Hıyarı
CGR İşaretiCoğrafi işaret · Kahramanmaraş
Türk Patent Coğrafi İşaretli. Kahramanmaraş yöresel salatalık çeşidi. Küçük taneli, çıtır, hafif acı. Yöresel salatalarda + cacıkta kullanılır.
Maraş Çiğköftesi
Sokak lezzeti · Kahramanmaraş
Yöresel çiğköfte: ince bulgur + Maraş biberi + nar ekşisi + maydanoz + soğan. Etsiz versiyonu yöreseldir; etle yapılan klasik. Yanında Maraş hıyarı, taze yeşillik.
Eli Böğründe
Ana yemek · Kahramanmaraş
Kahramanmaraş'ın yöresel böreği. Yufka katmanları arasında kıyma + soğan + biber dolgu, yağda hızla pişirilir. Elin yan tarafından servis (eli böğründe) — adı buradan.
Ekşili Köfte
Ana yemek · Kahramanmaraş
Yöresel köfte: kıyma + bulgur + soğan + Maraş biberi karışımından küçük topaklar; ekşili sosta (sumak + nar ekşisi) pişirilir. Soğuk dağ akşamlarının ısıtıcı yemeği.
Andırın Yusufçukurları Kömesi
Tatlı · Andırın
Andırın ilçesi Yusufçukurları köyünün yöresel kömesi. Pestil yufkası içinde ceviz dolgu; rulo şeklinde dilim dilim kesilir. Yöresel düğün tatlısı.
Maraş Sumakı
Meze · Kahramanmaraş
Yöresel sumak çeşidi. Salata + et yemeği üzerine ekşi-baharatlı not. Anadolu yemek geleneğinin Kahramanmaraş versiyonu.
Pazarcık Kavunu
Tatlı · Pazarcık
Pazarcık ilçesinde yetişen yöresel kavun. Tatlı, sulu, sıcak iklim ürünü. Temmuz-Ağustos hasadı.
Yöresel lezzetleri tadabileceğin spesifik mekanları bu sayfada listelemiyoruz — yerel tercihler değişkendir, gerçek deneyim için bölge esnafına sormak en iyisi.
Hangi Ay Ne Yapılır?
Akdeniz iklimi ile İç Anadolu karasal iklimi geçişi. Yazlar sıcak ve görece kuru (gündüz 30-37°C), kışlar serin yağışlı (-2 ile 8°C). Berit Dağı + Engizek + Nurhak yamaçları kar tutar. Elbistan ovası daha karasal, Pazarcık güneye doğru daha sıcak.
Ocak
-1 ile 9°C, yağışlıŞehir merkezde yeniden inşa süreci görülebilir. Maraş Dondurması atölyeleri yöresel.
Şubat
0 ile 11°C, hâlâ kış6 Şubat 2023 Deprem Anma Günü. Resmî tören; ~13.000+ Maraşlı için saygı duruşu. 12 Şubat 1920 Kurtuluş Yıldönümü — Türkiye'nin "Kahraman" şehrinin zafer anısı.
Mart
4 ile 16°C, bahar başlarEshab-ı Kehf (Afşin) ziyaretleri için ideal. Berit Dağı yamaçları yeşillenir.
Nisan
8 ile 21°C, ılımanYavşan Yaylası açılır. Maraş yöresel kahvaltısı (tarhana, sumak, biber) sıcak.
Mayıs
13 ile 26°C, en güzelBerit Dağı yürüyüşü ideal. Sır Baraj Gölü yöresel kıyı kullanımı.
Haziran
17 ile 31°C, yazYavşan Yaylası serinlik kaçışı. Karagöl piknik. Pazarcık Kavunu erken hasat.
Temmuz
20 ile 35°C, sıcakPazarcık Kavunu hasadı zirvesi. Maraş dondurması yaz tüketimi en yüksek.
Ağustos
21 ile 35°C, en sıcakBerit Dağı + Yavşan Yaylası serin sığınak. Andırın Yusufçukurları Kömesi yapım sezonu.
Eylül
17 ile 30°C, sonbahar başlarMaraş Biberi (CGİ) hasadı + kurutma sezonu. Yöresel kooperatif gösterimi.
Ekim
11 ile 22°C, sonbahar zirvesiÇağlayancerit Kayısısı son hasat. Maraş tarhanası yapım sezonu.
Kasım
5 ile 14°C, kış başlarEkinözü termal kaplıcaları soğuk hava sağlık turizmi. Yöresel ev sofraları.
Aralık
0 ile 10°C, derin kışBerit + Engizek yamaçlarında kar tutar. Maraş Dondurması yıl boyu üretim.
Festivaller & Anmalar
6 Şubat 2023 Deprem Anma Günü
2023'den beriHer yıl 6 Şubat'ta Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en yıkıcı doğal afetinin yıldönümü. Resmî anma törenleri; ~13.000+ Maraşlı + 53.000+ Türkiye geneli kayıp için saygı duruşu. AFAD bilgilendirme etkinlikleri, deprem direnci farkındalığı. Türkiye'nin yas günü.
12 Şubat 1920 Kurtuluş Yıldönümü
1920'den beri12 Şubat 1920 Maraş'ın Fransız işgalinden kurtuluşunun yıldönümü. Resmî tören; Maraş İstiklâl Anıtı'nda saygı duruşu. Halk geçidi, askerî kıyafetler, dönem fotoğrafları. 'Kahraman' ünvanının coğrafyasının zafer anısı.
Maraş Dondurma & Kültür Festivali
Türk Patent Coğrafi İşaretli Maraş Dondurması'nın yıllık tanıtım festivali. Yöresel atölyeler dövme gösterimi yapar; yöresel mutfak (çiğköfte, eli böğründe), halk müziği. 2023 sonrası küçültülerek devam ediyor.
Maraş Biberi Hasat Festivali
Eylül ayı Kahramanmaraş Kırmızı Biberi (CGİ) hasat festivali. Üretici stantları, yarışmalar, yöresel mutfak. Türk mutfağının ana baharatının yıllık etkinliği.
Kahramanmaraş'e Nasıl Gidilir?
Havalimanı
Kahramanmaraş Havalimanı (KCM) — Kahramanmaraş merkeze 10 km kuzeybatı. İstanbul, Ankara, İzmir karşılıklı uçuşları. 2023 depremi sonrası AFAD havadan ulaşımının önemli üssü oldu.
Otobüs
Kahramanmaraş Otogarı. İstanbul, Ankara, Adana, Gaziantep, Malatya doğrudan hatlar; Adana 200 km ~3 saat, Gaziantep 80 km ~1.5 saat, Malatya 200 km ~3 saat. İlçelere düzenli minibüs.
Tren
Konvansiyonel tren Adana-Kahramanmaraş hattı sınırlı; karayolu daha pratik.
Şehir İçi
Kahramanmaraş merkez yürünebilir ama 2023 depremi sonrası inşaat alanları çok. Maraş Müzesi + Kale + Ulu Camii 1 km içinde; Eshab-ı Kehf (Afşin) 110 km, özel araç ideal, Berit Dağı 90 km özel araç, Pazarcık 50 km otobüs, Elbistan 130 km otobüs.
Kahramanmaraş'i Kaç Günde Gezeyim?
Bir Gün Kahramanmaraş — Saygı + Eshab-ı Kehf
Saygıyla 1 gün
6 Şubat 2023 Anma Alanı + 12 Şubat 1920 İstiklâl Anıtı
6 Şubat 2023 Deprem Anma Alanı'nda saygı duruşu. ~13.000+ Maraşlı için duraksama. 12 Şubat 1920 Maraş'ın Fransız işgalinden kurtuluşunun anıtı — "Kahraman" ünvanının coğrafyası.
Kahramanmaraş Müzesi + Germanicia Mozaikleri
Müze 2023 depreminden zarar görmedi, koleksiyon güvende. Geç Roma (MS 4-5. yy) Germanicia mozaikleri — av sahneleri, mitolojik figürler; UNESCO Geçici Liste. Geç Hitit Gurgum Krallığı buluntuları da.
Öğle: Yöresel Çiğköfte + Eli Böğründe
Yöresel restoranda Maraş Çiğköftesi (etsiz, bulgurlu, biberli) + Eli Böğründe börek + Maraş tarhanası çorbası. Yöresel sofranın imzaları.
Maraş Kalesi + Ulu Cami (dış cephe)
Kale ve Ulu Cami 2023 depreminde ağır hasar gördü; iç ziyaret kapalı, dış cephe + restorasyon süreci görülebilir. Ulu Cami taç kapısı (1454, Dulkadirli) hâlâ etkileyici, minare yıkıldı.
Eshab-ı Kehf (Afşin)
Kahramanmaraş → Afşin 110 km, ~1.5 saat. Hıristiyan-İslam ortak hac mekânı; Yedi Uyurlar Mağarası + Selçuklu cami. Kuran "Kehf Suresi"nin coğrafyası; Selçuklu külliyesi.
Akşam: Maraş Dondurması + Geri Dönüş
Yöresel dondurmacıda Maraş Dondurması (CGİ) tatma + dövme gösterimi. Salepli, yapışkan, bıçakla dilimlenir. Kahramanmaraş veya Adana yönüne dönüş.
İki Gün Kahramanmaraş — Tarih + Doğa + Anma
Hafta sonu
Merkez + Eshab-ı Kehf (1 günlük plan)
Anma + Müze + Kale + Ulu Cami + Eshab-ı Kehf + Dondurma. Gece Kahramanmaraş veya Afşin.
Berit Dağı + Yavşan Yaylası (Göksun)
Kahramanmaraş → Göksun ~90 km. Berit Dağı (3.014 m) + Yavşan Yaylası; karaçam orman, soğuk pınarlar, yöresel köy konaklaması. Karagöl etekte.
Pazarcık veya Elbistan (saygı ziyareti)
Pazarcık (1. dalga merkez üssü) veya Elbistan (2. dalga merkez üssü); yeniden inşa süreci tanıklığı. Yöresel halka destek + saygı.
Geri Dönüş — Adana/Gaziantep/Malatya
Karayoluyla yakın illere bağlantı. Maraş Biberi (CGİ) + tarhana + sumak hediyelik; Maraş yıldızının yeniden parlama yolculuğuna katkı.
Üç Gün Tam Kahramanmaraş — Saygı + Doğa + Yeniden Doğuş
Derinlik turu
Merkez + Eshab-ı Kehf (1 günlük plan)
Anma + Müze + Kale + Ulu Cami + Eshab-ı Kehf + Dondurma. Gece Maraş.
Berit + Yavşan + Pazarcık (2 günlük plan)
Doğa + saygı ziyareti. Gece Maraş veya Göksun.
Elbistan + Karahöyük (Hitit)
Elbistan ovasında Karahöyük (MÖ 2000-1500 Hitit yerleşim), Elbistan Ulu Cami (1240, restorasyonda); 2. dalga depreminin merkez üssü; saygı ziyareti.
Andırın + Karacaoğlan İzleri + Geri Dönüş
Andırın yamaçlarında Karacaoğlan'ın yaşadığı rivayet edilen köyler. Andırın Yusufçukurları Kömesi + Türkmen halk şiirinin anısı; Adana veya Gaziantep istikamet.
Bunu Bilirsen İyi Olur
6 Şubat 2023 Anma Alanı'nda saygı duruşu; yöresel halka 'geçmiş olsun' demekle başla. ~13.000+ Maraşlı için duraksama — Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en yıkıcı doğal afetinin merkez üssündesin.
Şehir merkezinde inşaat alanları yoğun; yeniden inşa süreci yıllar sürecek. Tarihî Ulu Cami restorasyonda — iç ziyaret kapalı, dış cephe görülebilir.
Maraş Müzesi 2023 depreminde sağlam kaldı — Germanicia mozaikleri güvende; MüzeKart geçerli. UNESCO Geçici Liste, Geç Roma mozaiklerinin Anadolu'daki en zengin koleksiyonlarından.
Eshab-ı Kehf (Afşin) ziyareti saygılı kıyafet gerektirir; Hıristiyan-İslam ortak hac yeri. Selçuklu külliyesi 2023 depreminden minimum etkilendi, yöresel halk hâlâ ziyarete gelir.
Maraş Dondurması (CGİ) yöresel atölyelerinden tat; dövme gösterimi yapan dondurmacılar tarihî. Salepli yapışkan doku — bıçakla kesilir, çatalla yenir, taklit ürünlerden farklı.
Maraş Biberi (CGİ) için yöresel kooperatif veya CGİ tescilli üreticilerden al; acılı veya tatlı pul biber/isot biber çeşitleri. Türk mutfağının ana baharatı.
Berit Dağı 3.014 m — yaz aylarında doğa yürüyüşü, kış aylarında zorlu; Yavşan Yaylası ulaşılabilir başlangıç noktası. Karagöl etekte küçük dağ gölü.
12 Şubat 1920 Kurtuluş Yıldönümü resmî tören; İstiklâl Anıtı önünde saygı duruşu. Türkiye'nin tek "Kahraman" ünvanlı şehrinin zafer anısı.
Ekinözü termal kaplıcaları yöresel sağlık turizmi; sülfatlı su, romatizma + cilt. Maraş kuzeyi 90 km, otantik küçük tesisler.
Pazarcık + Elbistan saygı ziyaretleri için yöresel halka destek; yöresel restoranlarda yemek, atölyelerden alışveriş. Yeniden inşa sürecinin tanığı olmak hem deneyim hem ekonomik destek.
Kahramanmaraş Hakkında Kısa Notlar
Kahramanmaraş plaka 46, Akdeniz Bölgesi (geçiş), 14.520 km² yüzölçümü, ~1.1 milyon nüfus.
6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremleri merkez üssü; Pazarcık (04:17, 7.7 Mw) + Elbistan (13:24, 7.6 Mw). Türkiye'nin en yıkıcı doğal afeti.
11 ilde 53.000+ ölü; Kahramanmaraş'ta tek başına ~13.000+ can kaybı.
1973'te Atatürk'ün özel kanunla "Kahraman" ünvanı verdiği şehir; 12 Şubat 1920 Maraş İstiklâl Mücadelesi anısına.
Dulkadirli Beyliği başkenti (1337-1522, 185 yıl); 1522'de Yavuz Sultan Selim ile Osmanlı'ya katıldı.
Maraş Dondurması (CGİ) Türkiye'nin en bilinen dondurması; salepli, yapışkan, dövme yöntemi.
Eshab-ı Kehf (Afşin) Hıristiyan-İslam ortak hac mekânı; Kuran "Kehf Suresi"nde anılır.
Rehber Arşivimiz
Kahramanmaraş Ali Göl Efsanesi
Kahramanmaraş Elbistan taraflarında geçen efsanesi yöre halkı tarafından bilinir. Fakat efsane hakkında bir kaç tane farklı yorum vardır. Biz burada her iki Ali Göl Efsanesi hakkında bilinen orjinal metni burada paylaşıyoruz. Yorum kısmından sizde efsane hakkında birşeyler biliyorsanız bizlerle paylaşabilirsiniz. Nurhak dağlarının tepesindeki krater gölü, yörede oli Gol olarak anılır. Göle “ALİ” adını veren yöre […]
Anadolu’nun Kayıp Devleri: Türkiye’de Dinozorlar ve Fosil Rotaları
Jurassic Park filmlerini izlerken aklınıza hiç şu soru geldi mi: “Acaba şu an üzerinde yürüdüğümüz Anadolu topraklarında, milyonlarca yıl önce T-Rexler kükrüyor muydu?” Cevap hem şaşırtıcı hem de biraz “denizli”. Bilimsel bir gerçekle başlayalım: Dinozorların dünya üzerinde hüküm sürdüğü Mezozoik dönemde (yaklaşık 250-66 milyon yıl önce), Türkiye haritasını gözünüzün önüne getirdiğinizde gördüğünüz o dağların, ovaların […]
Mado Dondurma Pastanesi
3 yıldır sizlere sitemiz üzerinden turizm ağırlıklı konularda yardımcı olmak için makaleler yazıyoruz. Geçen bu zaman zarfında yüzlerce makaleyi size aktarırken son 2 yılda sitemizi ziyaret edenlerin rakamlarına da göz attık. İncelediğimizde yakın bir zamanda 2.000.0000 ( 2 milyon ) ziyaretçiye son 2 yılda ulaştığımızı gördük. Umarım 5 milyonluk bir ziyaretçi akışınıda yakın bir zamanda […]
Türkiye’nin Turistik Yerleri
Kadrolaşma ve proje alanında ne kadar eksik olsakta dünya’nın en güzel yerinde bir ülkemiz var. 7 ayrı bölgeye sahip ülkemizin 7 bölgesininde bir birinden farklı özelliklere sahip olup içerisinde bir çok rengide barındırmaktadır. Ülkemizde ki turistik yerleri yazmakla bitiremeyiz. Öncelikle turistik bir gezi istiyorsanız nasıl bir gezi istediginiz önemlidir. Şu an revaşta olan doğu ve […]
Akdeniz Bölgesi İlleri
Sıkça Sorulan Sorular kısmında gelen bir soru üzerine küçük bir araştırma yaptık. Akdeniz bölgesinde ve Akdeniz bölgesi özelligini taşıyan yerler hakkında bilgi istediler. Siyah kalın halde yazılan iller Akdeniz Bölgesi dahilinde bulunan illerdir. Diğer Mavi kalın renkte yazılı olan yerler ise kısmi olarak Akdeniz bölgesi özellikleri içerisinde yer alırlar. Adana Antalya Burdur Hatay Isparta Mersin […]
Kahramanmaraş Hakkında Merak Edilenler
6 Şubat 2023 depreminden sonra Kahramanmaraş ziyaret edilebilir mi?
+
Evet, ama saygıyla ve bilinçli olarak. Şehir merkezinde inşaat yoğun; tarihî Ulu Cami ve Kale restorasyonda (iç ziyaret kapalı, dış cephe görülebilir). Kahramanmaraş Müzesi sağlam, Germanicia mozaikleri ziyarete açık. Eshab-ı Kehf (Afşin), Berit Dağı, Yavşan Yaylası büyük ölçüde ziyarete açık. Pazarcık + Elbistan + Türkoğlu merkez üsleri — saygı ziyareti olarak gidilebilir; yeniden inşa süreci tanıklığı. Ziyaret etmek hem deneyim hem yerel ekonomiye destek için anlamlıdır.
6 Şubat 2023 Depremleri ne kadar büyüktü?
+
İki ayrı büyük deprem aynı gün: Sabah 04:17 — 7.7 Mw (merkez üssü Pazarcık, Kahramanmaraş); öğleden sonra 13:24 — 7.6 Mw (merkez üssü Elbistan, Kahramanmaraş). Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en yıkıcı doğal afeti. 11 ilde 53.000+ can kaybı; Kahramanmaraş'ta tek başına ~13.000+. ~150.000 yapı tamamen yıkıldı veya ağır hasar gördü. Suriye'de de binlerce can kaybı; sınır ötesi etki yaygındı.
Maraş Dondurması neden bu kadar özel?
+
Türk Patent Coğrafi İşaretli. Salepli (Anadolu yöresel orchid türleri — Ahir Dağı'ndan) + keçi sütü temelli + dövme yöntemi. Yapışkan, elastik doku — bıçakla dilimlenir, çatalla yenir. Yöresel atölyelerde dondurmacılar dövme gösterimi yapar. 19. yy sonu kuruldu; Türk dondurmacılığının en bilinen markası. Salep bitkisinin yöresel kıtlığı (orchid türleri korunmalı) gerçek Maraş dondurması üretimini sınırlar — taklitlerden ayırın.
12 Şubat 1920 Maraş İstiklâl Mücadelesi nedir?
+
Birinci Dünya Savaşı sonrası Fransız işgali altındaki Maraş halkı silahlanarak direndi; 22 Ocak-12 Şubat 1920 arası 22 günlük direniş sonrası Fransız ordusu çekildi. Kurtuluş Savaşı'nın belirleyici sembollerinden — Mustafa Kemal Paşa'nın başlatacağı milli direnişin işaret fişeği. 1973'te TBMM özel kanunla 'Kahraman' ünvanı verdi, şehrin adı 'Kahramanmaraş' oldu. Türkiye'nin tek 'Kahraman' ünvanlı şehri.
Eshab-ı Kehf nedir ve Kahramanmaraş'ta nerede?
+
Hıristiyan-İslam ortak hac mekânı. Dakyanus zulmünden kaçan 7 gencin (Eshab-ı Kehf) 309 yıl uyuduğuna inanılan mağara. Kuran 'Kehf Suresi'nde anılır. Türkiye'de Eshab-ı Kehf'le ilişkilendirilen birden fazla yer var (Tarsus, Efes), ama Kahramanmaraş'ın Afşin ilçesindeki mağara en kabul gören. Selçuklu dönemi (13. yy) cami ve külliye yanı başında. Kahramanmaraş kuzeyi 110 km.
Kahramanmaraş Müzesi'nde ne görülür?
+
Geç Roma (MS 4-5. yy) Germanicia mozaikleri — UNESCO Geçici Liste; av sahneleri, mitolojik figürler. Geç Hitit Gurgum Krallığı (MÖ 9-8. yy) buluntuları, Asur dönemi orthostatlar. 2023 depremi sonrası bina sağlam, koleksiyon güvende. Yarım gün ziyaret yeterli. Müzeler Genel Müdürlüğü'ne bağlı; MüzeKart geçerli.
Maraş Biberi (CGİ) ile diğer pul biberler arasındaki fark?
+
Türk Patent Coğrafi İşaretli. Kahramanmaraş yöresel iklimde yetişen kırmızı biber (acı veya tatlı çeşitleri). Eylül-Ekim hasadı sonrası kurutma + öğütme — yöresel kurutma teknikleri tat profilini belirler. Türk mutfağının ana baharatlarından; Türkiye genelinde 'Maraş Biberi' olarak tanınır. Yöresel kooperatif veya CGİ tescilli üreticilerden alın; Çin/Hindistan kökenli pul biberden farklı yoğun aroma.
Kahramanmaraş'ta kaç gün geçirmek gerekir?
+
Saygı ziyareti + merkez + Eshab-ı Kehf için 1 gün. + Berit Dağı + Pazarcık/Elbistan saygı için 2 gün. Tam Kahramanmaraş (Andırın + Karacaoğlan + Ekinözü dahil) için 3 gün. 2023 depremi sonrası şehir merkezinde gezi sınırlı; Eshab-ı Kehf ve doğa rotası daha aktif.
Kaynaklar & Atıflar
Son güncelleme: 29 Nisan 2026- [1]Wikipedia — Kahramanmaraş
- [2]Wikipedia — 2023 Kahramanmaraş depremleri
- [3]Wikipedia — Maraş Mücadelesi (1920)
- [4]Wikipedia — Eshab-ı Kehf
- [5]Wikipedia — Maraş Dondurması
- [6]Wikipedia — Maraş Biberi
- [7]Wikipedia — Germanicia
- [8]Wikipedia — Dulkadirli Beyliği
- [9]Wikipedia — Karacaoğlan
- [10]Wikipedia — Berit Dağı
- [11]Wikipedia — Maraş Olayları (1978)
- [12]AFAD — 2023 Deprem Raporu
- [13]Türk Patent Coğrafi İşaretler — Maraş Dondurması
- [14]UNESCO Tentative List — Germanicia
- [15]Kahramanmaraş Valiliği
Bu sayfadaki tarih, nüfus ve UNESCO referansları yukarıdaki kamuya açık kaynaklarla doğrulanmıştır. Restoran, otel veya işletme adı barındırmıyoruz; gerçek deneyim için yerel rehbere danışın.