Giresun → Antalya

Birinci günün finalinde Şebinkarahisar'dayız. Şehrin tam üzerinde dramatik bir kayalık çıkıntının üstüne kurulmuş Şebinkarahisar Kalesi seni karşılıyor; ortaçağda Mavrokastron (Yunanca kara hisar) adıyla anılırdı. Pompey MÖ 1. yüzyılda ele geçirip ona Colonia adını vermiş; sonra Bizans, Selçuklu, Mehmed II 1461'de Osmanlı egemenliğine almış. Aracını ilçe merkezine bırak, kaleye yamaç yolundan çık. Bu gece burada kalıyoruz; ilçenin gece sessizliği bu rotanın başını dingin bir şekilde başlatır. Yöresel Şebin cevizi ve dut pekmezi akşam tatlısı için ideal.

İkinci günün finalinde Sivas'tayız — bu rotada Selçuklu mirasıyla ilk gerçek karşılaşman. Şehir merkezinde üç yapı yan yana duruyor. Önce Çifte Minareli Medrese'ye git — 1271'de inşa edilmiş, iki minarenin arasındaki dramatik taç kapı seni karşılayacak; akademik kaynaklar yapıyı Anadolu Selçuklu veya erken İlhanlı dönemine atfeder. Sonra hemen yanındaki Şifaiye Medresesi'ne yürü; 1217'de Anadolu Selçuklu sultanı I. İzzeddin Keykavus tarafından yaptırılmış, dönemin en gelişmiş tıp medreselerinden biri, içinde sultan türbesi de var. Üçüncü olarak Gök Medrese — yine 1271, Sahip Ata Fahrettin Ali'nin yaptırdığı, çini ve taş işçiliği ile ünlü. Bu üç yapıyı bir saatte ziyaret edebilirsin. Akşam etli ekmek klasiktir.

Kayseri'ye girer girmez göreceksin: Erciyes'in silueti şehrin her noktasından görünür — 3.917 metre yüksekliğinde Türkiye'nin en büyük volkanik dağlarından, kar tutmuş zirvesi yaz aylarında bile beyaz. Bu rotanın bu durakta asıl hediyesi Hunat Hatun Külliyesi — 1238'de Sultan Alaeddin Keykubad'ın eşi Mahperi Hatun tarafından yaptırılmış, Anadolu'da bir kadın bani tarafından yaptırılan en eski Selçuklu külliyelerinden biri. Külliye cami, medrese, hamam ve türbe'den oluşur; iç avluda Selçuklu taş işçiliği özetlenir, Mahperi Hatun'un türbesi yapının kuzey köşesindedir. Aracını külliye çevresindeki belediye otoparkına bırak, yürüyerek dolaş. Sonra hemen yanındaki Kayseri Kalesi'ne git — Roma dönemi temelli, Bizans ve Selçuklu katmanları eklenmiş, bugün şehir merkezinin tam ortasında ayakta. Eğer öğle saati gelmişse Kayseri'nin yöresel mantı ve pastırma'sı denenmelidir; ben bu rotada burada öğle yemeği yer, sonra Aksaray'a yola devam ederim.

Üçüncü günün finalinde Aksaray'dayız. Şehrin asıl hediyesi merkezde değil, merkezin 40 km batısında — Sultanhanı Kervansarayı, 1229'da Anadolu Selçuklu sultanı I. Alaeddin Keykubad tarafından yaptırılmış, Türkiye'nin en büyük Selçuklu kervansarayı ve neredeyse 5.000 metre kare alana yayılır. Aksaray-Konya ana ipek yolunda kervanların gece konaklamak için durduğu menzil yapılarından biriydi; her 30-40 km'de bir böyle bir han bulunuyordu, gündüz on saatlik bir kervan menzili. Sultanhanı'nın özelliği iki bölümlü olmasıdır — yazlık (açık avlu) ve kışlık (kapalı salon), yıl boyu kullanım. Taç kapısı Selçuklu taş işçiliğinin en görkemli örneklerindendir, mukarnas geometrisi mimari klasiklerden. Aracını ana yola park et, kervansaray ziyareti bir saatlik bir gezintidir. Bu gece Aksaray'da kalıyoruz; merkez küçük bir il, akşam yemeği için yöresel Aksaray pirzolası denenebilir.

Dördüncü günün finalinde Konya'dayız — Anadolu Selçuklu İmparatorluğu'nun başkenti (1097-1308 arası), bu rotanın Selçuklu kalbi. Burada üç ana ziyaret noktası var. Önce Mevlana Müzesi'ne git — Mevlana Celaleddin Rumi'nin türbesi (vefatı: 17 Aralık 1273), bugün hâlâ dünya çapında bir manevi ziyaret merkezi. Yeşil çatılı kümbet Konya'nın en bilinen ikonu; içeride Mevlana'nın sandukası, oğlu Sultan Veled ve diğer önde gelen Mevlevilerin sandukaları, el yazması Mesnevi kopyaları, ve tarihi hat sanatı sergilenir. Sonra şehrin merkezindeki Alaaddin Tepesi'ne çık — üzerinde Alaaddin Camii var, 1156'dan 1219'a kadar üç Selçuklu sultanı (I. Mesud, I. İzzeddin Kılıç Arslan, I. Alaeddin Keykubad) tarafından genişletilerek inşa edilmiş, Anadolu'nun ayakta kalan en eski Selçuklu camilerinden biri. Avluda sekiz Selçuklu sultanının türbesi vardır. Üçüncü olarak Karatay Medresesi ve İnce Minareli Medrese — ikisi de 13. yüzyıl Selçuklu eserleri, çini ve taş işçiliği müzeleri olarak işlev görüyor. Bu gece Konya'da kalıyoruz; akşam yemeği için etli ekmek veya fırın kebabı klasiktir.

Beyşehir'e girer girmez göreceksin: ortam başka — şehir Türkiye'nin en büyük tatlı su göllerinden biri olan Beyşehir Gölü'nün kıyısında, ufukta Toros Dağları yükselir, hava daha temiz ve serindir. Bu rotada burada asıl hediye Eşrefoğlu Camii — 1296-1299 arasında Eşrefoğlu Süleyman Bey tarafından yaptırılmış, Anadolu'da hâlâ ayakta kalan en eski ahşap direkli camilerden biri. Cami iç direkleri 48 ahşap sütun ile taşınır; çatısı düz toprak damdı (sonradan değiştirildi), iç süslemeleri Selçuklu dönemi geleneksel tekniklerinin Beyliklere geçişini gösterir. 2011'de UNESCO Dünya Mirası geçici listesi'ne alınmıştır. Aracını cami önündeki belediye otoparkına bırak; ziyaret yarım saat. Sonra göl kıyısında bir bardak çay iç, balıkçı tekneleri ufukta kayıyor, dağlar ufukta yükseliyor. Ben bu rotada Beyşehir'i her zaman severim — küçük, sade, ama tarihi ve doğal güzellik dengesi tam.

Akseki'ye girer girmez fark edeceksin: artık Toros Dağları'nın güney yamacındasın. Etrafında çam ormanları, ufukta hava açıksa Akdeniz'in mavi parıltısı uzakta. Bu küçük dağ ilçesi Antalya iline bağlı, ama coğrafi olarak iç Anadolu ile Akdeniz arasındaki geçiş eşiği. Aracını ana yol kenarındaki çay bahçesine çek, otuz dakika dinlen — beş saatlik bir sürüş yaptın, ayak ve omuzlar yorgun. Burada bir bardak çay, biraz nefes, sonra Manavgat üzerinden Antalya'ya son inişe başlarsın. Ben bu rotada Akseki'yi her zaman bir nefes alma noktası olarak severim çünkü buradan Antalya'ya iniş kıvrımlı, manzaralı, ama yorucu — son enerjiyi burada toplaman lazım.

Vardık. Beş gün önce Giresun'un sahilindeydik, şimdi Antalya'nın Kaleiçi'nde Akdeniz rüzgarı yüzümüze çarpıyor. Bu rotanın final ekseninde üç ana yapı var. Önce Hadrian Kapısı'ndan geç — MS 130'da Roma imparatoru Hadrian'ın Antalya ziyareti anısına yapılmış, üç kemerli zafer kapısı, mermer sütunlar ve dekoratif kabartmalar. Kapı bugün hâlâ ayakta, üzerinden geçenler antik Attaleia'nın izinden yürüyor. Sonra Yivli Minare'ye yürü — 1230'da Anadolu Selçuklu sultanı I. Alaeddin Keykubad tarafından yaptırılmış, 38 metre yüksekliğinde, sekiz yivli (kanatlı) yarım silindirik sütundan oluşmuş bir minare; Antalya'nın ikonu. Üçüncü olarak Antalya Kaleiçi'nin dar arnavut taşı sokaklarında dolaş — Roma, Bizans, Selçuklu, Osmanlı katmanlı eski şehir merkezi, restore edilmiş Osmanlı evleri, küçük butik dükkânlar, sahil kafeleri. Sokakların sonunda Antalya Yat Limanı seni karşılayacak; buranın akşam ışığı bu rotanın final hatırasıdır. Akşam Akdeniz'in turuncuya boyandığı manzaraya yetiş, bir balık ve meze ile bitir. Eğer enerjin varsa Antalya Müzesi (Türkiye'nin en zengin antik koleksiyonlarından biri, Perge, Aspendos, Side kazılarından eserler) ayrı bir yarım gün ister.